هزینه واقعی ارائه خدمات هوش مصنوعی در حال افزایش است

هزینه ارائه خدمات هوش مصنوعی از طریق مدل اشتراکی برای شرکت‌های فعال در این حوزه به‌ طور پیوسته در حال افزایش است.

به گزارش سرویس هوش مصنوعی تک‌ناک، دلیل اصلی این موضوع آن است که کاهش هزینه هر توکن نتوانسته است همگام با رشد شدید میزان استفاده از توکن‌ها پیش برود. بر اساس گزارشی از مؤسسه تحقیقاتی SemiAnalysis، اشتراک‌هایی که شرکت‌های آنتروپیک و OpenAI ارائه می‌کنند در مقایسه با هزینه واقعی استفاده حداکثری از آنها بسیار ارزان‌تر هستند.

این مؤسسه تحقیقاتی تمام طرح‌های اشتراکی این دو ارائه‌دهنده هوش مصنوعی را خریداری کرده و متوجه شده است که بیشترین هزینه احتمالی در صورت استفاده کامل از سرویس‌ها بر اساس قیمت‌گذاری API، بسیار بیشتر از مبلغی است که کاربران به‌ صورت ماهانه پرداخت می‌کنند. برای مثال، اشتراک Claude Max 20x با قیمت ماهانه ۲۰۰ دلار عرضه می‌شود، اما اگر کاربری از آن با حداکثر ظرفیت استفاده کند، هزینه توکن‌ها می‌تواند به حدود ۸۰۰۰ دلار در ماه برسد. در همین حال، اشتراک ChatGPT Pro 20x که آن هم ماهانه ۲۰۰ دلار قیمت دارد، در صورت استفاده کامل می‌تواند تا حدود ۱۴ هزار دلار هزینه توکن ایجاد کند.

مرتبط: هوش مصنوعی GPT-5.6 بزودی عرضه می‌شود

بر اساس این تحلیل، شرکت آنتروپیک در دو طرح ارزان‌تر خود یعنی Claude Pro و Claude Max 5x زمانی به نقطه سربه‌سر می‌رسد که میزان استفاده کاربران به حدود ۲۰ درصد ظرفیت برسد. در مقابل، OpenAI در طرح‌های پایه خود یعنی ChatGPT Plus و ChatGPT Pro 5x اگر میزان استفاده از ۱۱.۴ درصد فراتر برود وارد محدوده زیان می‌شود. شرایط برای طرح‌های رده‌بالای این دو شرکت حتی دشوارتر است؛ به‌ طوری که حاشیه سود ناخالص آنتروپیک در صورت رسیدن میزان استفاده به ۱۰ درصد به صفر می‌رسد و OpenAI نیز اگر میزان استفاده از ۵.۷ درصد عبور کند وارد محدوده زیان می‌شود. چنین وضعیتی در بلندمدت پایدار نیست، اما برای این شرکت‌ها نیز کاهش قابلیت‌ها یا افزایش قیمت اشتراک گزینه آسانی محسوب نمی‌شود.

با وجود این، همه خبرها منفی نیست. با عرضه مدل‌های جدید و راه‌اندازی مراکز داده بیشتر، هزینه ارائه خدمات مدل‌های هوش مصنوعی فعلی احتمالا کاهش پیدا می‌کند. SemiAnalysis پیش‌بینی کرده است که ارائه مدل‌هایی در سطح مدل Opus 4.8 با قیمت ماهانه ۲۰ دلار به‌ زودی می‌تواند سودآور شود. در مقابل، مدل‌های پیشرفته‌تر موسوم به frontier models مانند Mythos همچنان بسیار پرهزینه خواهند بود. به همین دلیل احتمال دارد جدیدترین و پیشرفته‌ترین قابلیت‌ها فقط از طریق دسترسی API ارائه شوند؛ به این معنا که کاربران باید هزینه آنها را به‌ صورت پرداخت به‌ازای هر توکن بپردازند.

مرتبط: دادگاه آمریکا و هوش مصنوعی برای وکلا

همچنین این مؤسسه اعلام کرده است که برای بررسی دقیق‌تر موضوع، تمام طرح‌های اشتراکی آنتروپیک و OpenAI خریداری شده و سپس وظایف کدنویسی طولانی‌مدت به‌ صورت تصادفی اجرا شده است تا سقف استفاده هفتگی به پایان برسد. تصور رایج این است که یک طرح ۲۰۰ دلاری در ماه حداکثر معادل حدود ۲۰۰۰ دلار مصرف توکن بر اساس قیمت API را پوشش می‌دهد، اما نتایج این آزمایش نشان داده است که هزینه واقعی بالقوه می‌تواند بسیار بیشتر از این رقم باشد.

هزینه بالای مدل‌های پیشرفته باعث شده است که برخی شرکت‌ها به دنبال گزینه‌های جایگزین باشند. همان‌طور که SemiAnalysis نشان می‌دهد، طرح‌های اشتراکی در مقایسه با دسترسی API ارزان‌تر هستند، اما برای استفاده از تمام قابلیت‌های مدل‌های هوش مصنوعی همچنان به API نیاز است و دقیقاً در همین نقطه است که هزینه‌ها به‌ شدت افزایش می‌یابد. سیستم‌های هوش مصنوعی عامل‌محور قدرتمند می‌توانند تا هزار برابر بیشتر از یک مدل معمولی توکن مصرف کنند و شرکت‌های بزرگی مانند مایکروسافت، متا و آمازون نیز به‌ دلیل افزایش شدید هزینه‌ها در حال عقب‌نشینی از رویکرد موسوم به “tokenmaxxing” هستند. حتی گزارش شده است که یک شرکت نامشخص در مدت تنها یک ماه پس از آنکه محدودیتی برای استفاده کارکنان از مجوزهای هوش مصنوعی تعیین نکرد، حدود ۵۰۰ میلیون دلار هزینه متحمل شد.

مرتبط: لنوو به‌دلیل گرانی رم قیمت رایانه های شخصی را افزایش می دهد

به همین دلیل، برخی شرکت‌ها به استفاده از ابزارهایی روی آورده‌اند که مدل‌های بسیار گران‌قیمت frontier را در صورت امکان با مدل‌های ارزان‌تر، از جمله مدل‌های متن‌باز چینی مانند DeepSeek جایگزین می‌کنند. گزارشی از وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد که در صورت اجازه دادن به عامل‌های هوش مصنوعی برای جابه‌جایی میان مدل‌ها بسته به نیاز، هزینه‌ها می‌تواند تا ۹۵ درصد کاهش یابد. ویشال میسرا، معاون دانشکده دانشگاه کلمبیا در گفت‌وگو با این نشریه توضیح داده است: «در بسیاری از موارد به مدلی که درباره گرانش کوانتومی دانش داشته باشد نیازی نیست. این مدل‌های متن‌باز بسیار توانمند هستند و توانایی دریافت حق‌الزحمه بسیار بالا برای خدمات هوش مصنوعی احتمالا به‌مرور کاهش پیدا خواهد کرد.»

فلو کریولو، بنیان‌گذار استارت‌آپ Lindy که خدمات دستیار اجرایی مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه می‌دهد نیز به وال‌استریت ژورنال گفته است که این شرکت به سمت استفاده از مدل DeepSeek V4 حرکت کرده است، چرا که توانایی آن در سطح مدل Sonnet ارزیابی شده اما هزینه آن حدود ده برابر کمتر است. با وجود اینکه مدل‌های آنتروپیک همچنان برای کارهای پیشرفته مانند کدنویسی استفاده می‌شوند، کریولو گفته است که استفاده از مدل ارزان‌تر «میلیون‌ها دلار برای شرکت صرفه‌جویی ایجاد کرده است».

بیشتر: رشد ۱۵ درصدی ترافیک اینترنت ایران با آغاز جام جهانی

برخی شرکت‌ها نیز به سمت توسعه سیستم‌های هوش مصنوعی اختصاصی خود با استفاده از مدل‌های متن‌باز رفته‌اند؛ مدل‌هایی که متناسب با نیازهای خاص آنها تنظیم شده است و با داده‌های داخلی آموزش می‌بینند. اگرچه این رویکرد در ابتدا پیچیده و پرهزینه به نظر می‌رسد، اما در بلندمدت می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد، چرا که شرکت‌ها دیگر وابسته به ارائه‌دهندگان شخص ثالث برای تأمین نیازهای هوش مصنوعی خود نخواهند بود. حتی برخی معتقد هستند که چنین مدل‌هایی می‌توانند عملکرد بهتری از مدل‌های پیشرفته عمومی داشته باشند، چرا که دقیقاً برای نیازها و کاربردهای خاص همان شرکت طراحی شده‌اند.

در نهایت، دسترسی به مدل‌های ارزان‌تر و استفاده از عامل‌های هوش مصنوعی که تنها در صورت نیاز از مدل‌های گران‌تر استفاده می‌کنند، فشار بیشتری بر OpenAI و آنتروپیک وارد کرده است تا قیمت خدمات خود را کاهش دهند. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI نیز پیش‌تر درباره افزایش شدید هزینه توکن‌های هوش مصنوعی صحبت کرده و گفته است که این شرکت در حال بررسی راه‌هایی است تا کاربران بتوانند هنگام استفاده از ChatGPT «با هزینه کمتر ارزش بیشتری دریافت کنند».