سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی به موج اخراج در شرکت‌های بزرگ دامن می‌زند

شرکت‌های بزرگ جهان برای تأمین بودجه میلیاردی مراکز داده هوش مصنوعی هزینه‌های نیروی انسانی را کاهش می‌دهند و صدها هزار شغل سنتی در معرض حذف قرار گرفته است.

به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، هزینه‌های سرسام‌آور ساخت و توسعه زیرساخت‌های محاسباتی برای پاسخ به تقاضای فزاینده هوش مصنوعی، شیوه تخصیص منابع مالی را در بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان دستخوش دگرگونی بنیادین کرده است. شرکت‌های بین‌المللی برای تأمین بودجه‌های میلیاردی مراکز داده و خرید سخت‌افزارهای پردازشی پیشرفته، ناچار به بازنگری ساختار هزینه‌های خود شده‌اند؛ تصمیمی که در عمل به معنای حذف فرصت‌های شغلی سنتی و جایگزینی نیروی انسانی با سیستم‌های خودکار است. درحالی‌که نگرانی‌ها پیرامون شکل‌گیری حباب مالی در صنعت هوش مصنوعی افزایش می‌یابد، پیامدهای ملموس و مستقیم این رویکرد جدید بر سرنوشت صدها هزار کارمند در صنایع گوناگون، از فناوری گرفته تا بانکداری و خرده‌فروشی، نمایان شده است. شرکت‌ها سرمایه‌هایی را که پیش‌تر صرف حقوق و مزایای کارکنان می‌شد، اکنون مستقیماً به توسعه الگوریتم‌ها و گسترش توان پردازشی اختصاص می‌دهند.

زلزله در صنعت بانکداری و خدمات مالی

بخش مالی و بانکداری از جمله پیشگامان استقرار سامانه‌های خودکار و هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود؛ صنعتی که اکنون برای دستیابی به بهره‌وری عملیاتی، تعدیل‌های گسترده‌ای را آغاز کرده است. بارکلیز (Barclays)، یکی از معتبرترین بانک‌ها و مؤسسات مالی بریتانیا، در تازه‌ترین گزارش مالی سه‌ماهه خود از تصمیم برای حذف ۵۰۰۰ فرصت شغلی پرده برداشت که معادل پنج درصد از کل نیروی کار این مجموعه است. مدیران این بانک هدف اصلی این برنامه را ساده‌سازی ساختار سازمانی و ارتقای بهره‌وری فناوری با تکیه بر قابلیت‌های هوش مصنوعی اعلام کرده‌اند. نکته تأمل‌برانگیز این است که حدود ۶۰ درصد از این تعدیل‌ها متوجه بخش‌های پشتیبانی و حتی مهندسان نرم‌افزار و توسعه‌دهندگان است؛ گروه‌هایی که تا چندی پیش امنیت شغلی بالایی داشتند.

رویکرد بارکلیز موردی استثنایی در اروپا نیست. بانک DNB نروژ و کامرزبانک آلمان نیز هم‌راستا با پیاده‌سازی سامانه‌های هوش مصنوعی، برنامه‌های کاهش پرسنل را در دستور کار قرار داده‌اند. در همین پیوند، بانک بین‌المللی استاندارد چارترد که مقرش در بریتانیا است، برنامه‌ای بلندمدت را تا سال ۲۰۳۰ تدوین کرده که هدف آن حذف بیش‌از ۱۵ درصد از مشاغل بخش پشتیبانی و اداری است. این بانک کاربرد گسترده ابزارهای تحلیل پیشرفته و هوش مصنوعی را عاملی کلیدی برای روان‌سازی گردش کار، تصمیم‌گیری‌های مالی دقیق‌تر و تقویت خدمات مشتریان می‌داند؛ فرآیندی که نیاز سازمان به اپراتورهای انسانی را به‌شدت کاهش می‌دهد.

بازسازی ساختار زنجیره‌های بزرگ خواربارفروشی

تأثیر هوش مصنوعی تنها به حوزه نرم‌افزار و بانکداری محدود نمانده و وارد بخش سنتی خرده‌فروشی نیز شده است. شرکت کروگر (Kroger)، بزرگ‌ترین زنجیره سوپرمارکت مستقل ایالات متحده با در اختیار داشتن ۴۰۹ هزار کارمند و بیش از ۲۷۰۰ شعبه در قالب برندهایی چون Ralphs، King Soopers، Smith’s و Fred Meyer، از تعدیل ۳۰۰۰ نفر از نیروهای بخش اداری و دفتری خود ظرف سه سال آینده خبر داد. گرگ فوران، مدیرعامل این شرکت، در یادداشتی خطاب به کارکنان تأکید کرد که فناوری مرزهای انجام کار را در تمامی صنایع جابه‌جا کرده و سازمان برای حفظ رقابت‌پذیری ناگزیر از پذیرش قابلیت‌های نوین، حذف وظایف تکراری و بازبینی محل اجرای وظایف است.

استراتژی رسمی کروگر که ماه گذشته رونمایی شد، بر سه محور اصلی تکیه دارد: غنی‌سازی تجربه خرید مشتریان، آسان‌سازی امور جاری برای کارکنان باقی‌مانده و خلق خروجی‌های مالی سودآورتر. خودکارسازی مدیریت انبار، پیش‌بینی هوشمند میزان فروش و تحلیل زنجیره تأمین، از مواردی هستند که نیاز به هماهنگی‌های انسانی در بخش‌های اداری را کمرنگ کرده و مدیران فروشگاه‌ها را به سوی اتکا بر پلتفرم‌های دیجیتال سوق داده‌اند.

تصمیمات رادیکال متا و مایکروسافت در مدیریت سرمایه

غول‌های سیلیکون‌ولی که نقش مهمی در پیشبرد انقلاب هوش مصنوعی دارند، در حال تغییر گسترده اولویت‌های مالی خود هستند. متا، مالک اینستاگرام و فیس‌بوک، اعلام کرده است حدود ۸ هزار کارمند، معادل نزدیک به ۱۰ درصد از نیروی کارش، را اخراج می‌کند. این شرکت همچنین قصد دارد حدود ۶ هزار موقعیت شغلی را حذف کند و برنامه‌ای برای جذب نیرو در این موقعیت‌ها ندارد.

افزایش بی‌سابقه هزینه‌های سرمایه‌ای یکی از عوامل اصلی این تغییرات است. متا پیش‌بینی می‌کند مجموع هزینه‌هایش در سال ۲۰۲۶ به ۱۶۹ میلیارد دلار برسد. بخش عمده این بودجه صرف ساخت مراکز داده و جذب پژوهشگران برجسته هوش مصنوعی با دستمزدهای کلان خواهد شد.

مایکروسافت نیز رویه‌ای مشابه را با روشی متفاوت در پیش گرفته است. این غول نرم‌افزاری به حدود ۸۷۵۰ نفر از کارکنان خود در ایالات متحده، یعنی معادل هفت درصد از کل پرسنل داخلی‌اش، بسته بازخرید داوطلبانه ارائه داده است. مایکروسافت میلیاردها دلار سرمایه نقدی را صرف ساخت و راه‌اندازی مراکز داده ابری در نقاط مختلف دنیا کرده است تا بتواند زیرساخت لازم برای مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته و محصولات اختصاصی خود، به‌ویژه دستیار Copilot را پایدار نگه دارد. این بازآرایی مالی نشان می‌دهد که شرکت‌ها پرداخت حقوق ثابت به هزاران کارمند عمومی را متوقف می‌کنند تا توان پرداخت هزینه‌های مصرف انرژی و ارتقای سخت‌افزارهای محاسباتی را داشته باشند.

انقلاب ابزارهای کدنویسی هوشمند در حوزه فین‌تک

پلتفرم مبادلات رمزارز کوین‌بیس (Coinbase) نیز اعلام کرد که حدود ۱۴ درصد از نیروی انسانی خود را کاهش می‌دهد. برایان آرمسترانگ، مدیرعامل این صرافی، صراحتاً پیشرفت ابزارهای هوش مصنوعی را عامل اصلی این تصمیم دانست. به گفته او، مهندسان این شرکت اکنون با کمک ابزارهای کمکی هوش مصنوعی می‌توانند اموری را که قبلاً به هفته‌ها کار تیمی نیاز داشت، ظرف چند روز نهایی کرده و تحویل دهند. علاوه‌بر این، کارکنان بخش‌های غیرفنی نیز توانسته‌اند با این پلتفرم‌ها کدهای اجرایی و قابل‌استفاده تولید کنند؛ اتفاقی که جریان‌های کاری را در سراسر شرکت خودکار ساخته است. آرمسترانگ با اشاره به اینکه یک تیم کوچک، متمرکز و مجهز به سیستم‌های هوش مصنوعی کارهایی فراتر از سازمان‌های سنتی انجام می‌دهد، بازطراحی سریع کوین‌بیس را اقدامی ضروری برای بقا در این دوره ارزیابی کرد.

در همین مسیر، شرکت فناوری مالی بلاک (Block) به رهبری جک دورسی، یکی از وسیع‌ترین برنامه‌های کاهش نیرو را به اجرا گذاشت. این مجموعه که مدیریت ابزارهای پرداخت محبوبی چون Square و Cash App را در اختیار دارد، بیش از ۴۰۰۰ نفر از ده هزار کارمند خود را کنار گذاشته است. جک دورسی با انتشار نامه‌ای برای سهام‌داران، فلسفه این دگرگونی را بسیار صریح توضیح داد: ابزارهای هوشمند معنا و ماهیت تأسیس و مدیریت یک کسب‌وکار را متحول کرده‌اند و دیگر برای دستیابی به اهداف بزرگ، به سازمان‌های عریض‌وطویل با لایه‌های مدیریتی پرشمار نیازی نیست. پس از اعلام این خبر و هدایت مجدد سرمایه‌ها به سمت خودکارسازی و استفاده حداکثری از الگوریتم‌ها، ارزش سهام بلاک در بازارهای مالی ۱۹ درصد جهش کرد و توانست افت قیمتی سال گذشته را کاملاً جبران کند.

شبکه‌های اجتماعی و تخصیص دوباره منابع به محصولات هوشمند

پلتفرم اشتراک‌گذاری تصویر پینترست (Pinterest) نیز روند بازسازی ساختار خود را با تعدیل نزدیک به ۱۵ درصد از کارکنان کلید زد. این شرکت تغییر کاربری بودجه و سوق دادن آن به سوی پروژه‌های هوش مصنوعی را دلیل قطعی این اقدام عنوان کرد. پینترست با بازنگری در راهبردهای بازاریابی و فروش، منابع ذخیره‌شده را به جذب مهندسان حوزه یادگیری ماشین و طراحی محصولات بصری هوشمند اختصاص می‌دهد.

شرکت اسنپ، مالک پلتفرم اسنپ‌چت، وضعیت مشابهی را پشت سر می‌گذارد. این شرکت رسانه اجتماعی حدود ۱۶ درصد از نیروی کار جهانی خود، معادل ۱۰۰۰ عنوان شغلی را حذف و ۳۰۰ جایگاه شغلی خالی را نیز بدون متصدی رها کرده است. مدیران اسنپ اعلام کردند که کاهش پرسنل به منظور ساده‌سازی فعالیت‌های اداری و هدایت نقدینگی به سوی اولویت‌های راهبردی انجام شده است تا شرکت بتواند هرچه سریع‌تر به سودآوری خالص پایدار دست یابد.

چشم‌انداز بازار کار در عصر اولویت‌بندی زیرساخت‌های نوین

به‌نوشته یاهو فایننس، تغییر مسیر جریان نقدینگی در شرکت‌های بین‌المللی نشان‌دهنده یک تغییر الگوی پایدار در اقتصاد دیجیتال است. کاهش مشاغل در بخش‌های برنامه‌نویسی، خدمات پشتیبانی و بخش‌های اداری دیگر پدیده‌ای مقطعی به نظر نمی‌رسد، بلکه نشان از تثبیت ابزارهای خودکار در شریان‌های اصلی کسب‌وکارها دارد. بازار سرمایه در شرایط فعلی، شرکت‌هایی را که هزینه‌های نیروی انسانی را مهار کرده و به گسترش توان پردازشی و فناوری روی می‌آورند، با افزایش ارزش سهام تشویق می‌کند. این پویایی باعث شده است تا مدیران ارشد سازمان‌ها با سرعت بیشتری فرآیند جایگزینی وظایف انسانی را پیش ببرند.

با این همه، اختصاص ده‌ها میلیارد دلار به خرید تجهیزات پردازشی، دیتاسنترها و مصرف سرسام‌آور انرژی الکتریکی چالش‌های جدیدی را در سودآوری نهایی این غول‌ها ایجاد کرده است. اگر این سرمایه‌گذاری‌های سنگین به درآمدزایی عملیاتی متناسب ختم نشود، صنعت با بحران بازگشت سرمایه مواجه خواهد شد. با وجود این تردیدها، یک واقعیت تا این لحظه انکارناپذیر باقی مانده است: محیط کار در شرکت‌های مدرن دیگر شبیه به گذشته نیست و کارمندان ناچارند برای حفظ جایگاه خود، مهارت‌های کاری را با ابزارهای نوین پردازش داده و سیستم‌های خودکار هماهنگ سازند.