فهرست مطالب
رشد سرسامآور تقاضا برای حافظههای HBM در هوش مصنوعی، قیمت رم را به نرخهای سال ۲۰۰۷ رسانده است که متخصصان آن را یک ناهنجاری تاریخی میدانند.
به گزارش سرویس سخت افزار تکناک، دانیل لمیر، متخصص عملکرد نرمافزار، دانشمند و توسعهدهنده گیتهاب، قیمت تاریخی حافظه رایانه را مقایسه کرده و نشان داده است که دههها کاهش قیمت، تنها در چند ماه و به دلیل تقاضای گسترده برای HBM از بین رفته است. به گفته او در پستی در شبکه اجتماعی X، این اتفاق یک ناهنجاری تاریخی محسوب میشود و نمونهای به یاد نمیآورد که قیمت سختافزارهای فناوری به سطح چند دهه قبل بازگشته باشد. او بیان کرده است:
«از نظر تاریخی، قیمت حافظه رایانه طی چند دهه با نرخی نمایی کاهش یافته است. اما اکنون حدود ۲۰ سال پیشرفت را از بین بردهایم. قیمت هر واحد RAM تقریبا به اندازه سال ۲۰۰۷ است. تا جایی که میدانم، این یک ناهنجاری تاریخی محسوب میشود. نمونه مشابهی به یاد ندارم…»
تحلیل دانیل لمیر از ناهنجاری تاریخی در قیمت رم
لمیر گفت: «قیمت هر واحد RAM تقریباً به اندازه سال ۲۰۰۷ است.» او همچنین تصریح کرد: «فکر نمیکنم کسی بتواند پیشبینی کند چه اتفاقی رخ خواهد داد، اما حدس میزنم یا راهی برای ساخت سیستمهای هوش مصنوعی بدون نیاز به این حجم از حافظه پیدا میکنیم، یا روشهای بسیار هوشمندانهای برای تولید حافظه بسیار بیشتر و بسیار سریعتر خواهیم یافت.»
همچنین دادههای شخص ثالثی که دیوید شیم برای پروژه Stanford DAM گردآوری و نگهداری میکند، بررسی شده است. جدیدترین قیمت حافظه DDR5 بین ۱۳.۲۸ تا ۱۱.۴۱ دلار بهازای هر گیگابایت قرار دارد. آخرینبار که قیمت RAM به چنین سطحی رسیده بود، به سال ۲۰۰۸ بازمیگردد، زمانی که قیمت DDR2 حدود ۱۵ تا ۱۱ دلار بهازای هر گیگابایت بود.
البته این ارقام بر اساس ارزش اسمی دلار محاسبه شدهاند. اگر تورم تا سال ۲۰۲۴ نیز در نظر گرفته شود، قیمت فعلی DDR5 بین ۱۲.۷۴ تا ۱۰.۹۴ دلار به ازای هر گیگابایت خواهد بود. این سطح از قیمت آخرینبار در سال ۲۰۱۱ ثبت شد، زمانی که قیمت DDR3 به ۱۱.۸۵ دلار برای هر گیگابایت رسیده بود.
پیشرفتهای فناوری، بهویژه در زمینه تولید و کوچکسازی، باعث شدهاند محصولات فناوری به مرور ارزانتر شوند. این روند از زمان ساخت نخستین رایانه دیجیتال همهمنظوره، یعنی حدود ۸۰ سال پیش ادامه داشته است. ساخت ENIAC در سال ۱۹۴۶ برای دولت آمریکا ۴۰۰ هزار دلار هزینه داشت. با محاسبه ارزش امروزی، ساخت چنین دستگاهی احتمالا حدود ۶ میلیون و ۸۵۰ هزار و ۲۹۷ دلار و ۴۴ سنت هزینه داشت.
با وجود این، توان پردازشی ENIAC تقریبا به ۵ هزار جمع در هر ثانیه محدود میشد. در مقابل، یکی از ارزانترین گوشیهای هوشمندی که امروزه میتوان خرید، یعنی Moto G Play، با قیمت ۹۹.۹۹ دلار به فروش میرسد. این گوشی از پردازنده Snapdragon 680 استفاده میکند که توان پردازش هوش مصنوعی آن به ۳.۳ ترافلاپس یا ۳.۳ تریلیون عملیات در ثانیه میرسد.
مقایسه مستقیم ENIAC با یک پردازنده مدرن واقعاً ممکن نیست، اما همین مقایسه دستکم مقیاس پیشرفت فناوری و کاهش قیمتها را نشان میدهد.
افزایش شدید قیمت رم در دوره اخیر، نتیجه پسرفت فناوری یا گلوگاه در زنجیره تامین نیست. عامل اصلی، تقاضای عظیم برای حافظه HBM است که از رقابت در حوزه هوش مصنوعی ناشی میشود.
مرتبط: چگونه با افزایش رم کامپیوتر کارایی آن را چند برابر کنیم؟
پیشبینی ایلان ماسک از شکاف عرضه و تقاضا
ایلان ماسک در آخرین جلسه اعلام درآمدی اسپیسایکس گفت: «تولید حافظه، سالانه حدود ۲۰ درصد افزایش پیدا میکند. این میزان افزایش برای هر صنعت بزرگ و بالغی، بهطور معمول فوقالعاده سریع و چشمگیر محسوب میشود، اما باید از خود پرسید که آیا تقاضا هم سالانه ۲۰ درصد افزایش پیدا میکند؟ خیر، تقاضا سالانه ۲۰۰ درصد و شاید حتی بیشتر رشد میکند.»
کارشناسان و مدیران دیگری در صنعت نیز با ماسک همنظر هستند. رئیس هیئتمدیره SK Group، شرکت مادر مالک سازنده تراشههای حافظه SK hynix گفته است که قیمت RAM «به طور غیرعادی بالا» است و صنعت باید برای افزایش عرضه و کاهش قیمتها اقدام کند.
براساس گزارش تامز هاردور، حتی RAMهایی که از تراشههای شرکت چینی CXMT استفاده میکنند و برخی آنها را جایگزینی ارزانتر میدانند، عموما روند قیمتی مشابه ماژولهای مجهز به تراشههای سه تولیدکننده بزرگ، یعنی Micron، Samsung و SK hynix داشتهاند.
این کمبود فقط رایانهها را تحت تاثیر قرار نداده است و صنایع دیگری مانند کارتهای گرافیک، گوشیهای هوشمند، کنسولهای بازی و حتی خودروها نیز از آن تاثیر گرفتهاند.
مشخص نیست بحران فعلی حافظه چه مدت ادامه خواهد داشت، اما وضعیت موجود پایدار نیست و «باید چیزی تغییر کند». نگرانی اصلی این است که هیچکس نمیداند اگر و زمانی که آن لحظه فرا برسد، چه اتفاقی رخ خواهد داد.
