فهرست مطالب
آمریکا برای نخستینبار بهطور علنی تأیید کرده است که یک سلاح فضایی عملیاتی را در مدار زمین مستقر کرده است.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، واشنگتن این اقدام را پاسخی به افزایش تهدیدهای فضایی روسیه و چین میداند، اما پکن هشدار داده است که چنین اقداماتی میتواند جهان را به سمت رقابت تسلیحاتی خطرناکی در فضا سوق دهد.
تروی مینک، وزیر نیروی هوایی آمریکا در کنفرانس نیروی هوایی در مریلند اعلام کرد که این کشور اکنون سلاحهای کنترل فضایی مستقر در مدار دارد. او تأکید کرد که این تجهیزات میتوانند از نیروهای مشترک آمریکا در برابر اقدامات خصمانه دشمنان محافظت کنند.
مینک جزئیاتی درباره این سلاح ارائه نکرد. او مشخص نکرد که تجهیزات مورد نظر چه زمانی به فضا پرتاب شدهاند، چه تعداد از آنها در مدار قرار دارند و دقیقا از چه فناوریهایی استفاده میکنند. با وجود این، اعلام رسمی وجود چنین سلاحی نشان میدهد که آمریکا نگاه خود به فضا را از یک محیط اطلاعاتی و ارتباطی به یک حوزه عملیاتی نظامی گسترش داده است.
بیشتر بخوانید: این سلاح جدید میتواند ماهوارهها را از کار بیندازد
جزئیات سلاح فضایی آمریکا همچنان محرمانه است
مقامهای نظامی آمریکا پیشتر با اشاره به فعالیتهای چین و روسیه، درباره افزایش تهدید علیه ماهوارههای این کشور هشدار داده بودند. همچنین آنها برنامههایی را برای تقویت توان دفاعی آمریکا در مدار زمین مطرح کرده بودند.
اکنون واشنگتن وجود سلاح فضایی خود را تأیید کرده، اما اطلاعات عملیاتی مربوط به این تجهیزات همچنان محرمانه باقی مانده است. سخنگوی نیروی فضایی آمریکا، کنترل فضایی را مجموعه مأموریتهایی توصیف کرده است که برای رقابت و کنترل حوزه فضایی انجام میشوند.
به گفته این مقام، آمریکا میتواند از ابزارهای جنبشی و غیرجنبشی برای ایجاد اختلال، تضعیف یا حتی نابودی قابلیتهای دشمن استفاده کند. این تجهیزات میتوانند با دستور فرماندهیهای رزمی برای مأموریتهای دفاعی یا تهاجمی به کار گرفته شوند.
پیمان فضای ماورای جو مصوب سال ۱۹۶۷ استقرار سلاحهای کشتار جمعی در مدار زمین را ممنوع کرده است. هرچند، این پیمان ممنوعیت فراگیری برای استقرار تجهیزات نظامی متعارف در مدار تعیین نمیکند.
احتمال استفاده از سیستم جنگ الکترونیک در مدار
بلدین بوئن، تحلیلگر دفاعی مؤسسه خدمات متحد سلطنتی بیان کرد که اطلاعات عمومی بسیار محدودی درباره فناوری مستقرشده آمریکا وجود دارد. به همین دلیل، هنوز نمیتوان نوع این سلاح و قابلیتهای واقعی آن را مشخص کرد.
او احتمال میدهد که تجهیزات مورد نظر یک سیستم جنگ الکترونیک یا اخلالگر رادیویی مستقر در مدار باشند. چنین فناوریهایی میتوانند ارتباطات دشمن را مختل کنند و عملکردی مشابه سیستمهای جنگ الکترونیک زمینی داشته باشند.
احتمال دیگری نیز وجود دارد که آمریکا یک سلاح جنبشی برای نابودی فیزیکی ماهوارهها در مدار مستقر کرده باشد. با وجود این، چنین سناریویی کمتر محتمل ارزیابی میشود. برخورد مستقیم با ماهوارهها میتواند حجم زیادی زباله فضایی تولید کند و برای سایر فضاپیماها و ماهوارههای فعال نیز خطر ایجاد کند.
اعلام این توانایی همزمان با سرعت گرفتن برنامه دفاع موشکی «گنبد طلایی» آمریکا انجام شده است. این طرح دفاعی شامل رهگیرهای مستقر در فضا نیز میشود و میتواند نقش مهمی در گسترش زیرساختهای نظامی آمریکا در مدار داشته باشد.
واکنش چین به سلاح فضایی آمریکا
چین تقریبا بلافاصله به اظهارات وزیر نیروی هوایی آمریکا واکنش نشان داد. گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین از واشنگتن خواست گسترش حضور نظامی خود را در فضای بیرونی و آمادهسازی برای جنگ فضایی متوقف کند.
پکن هشدار داده است که افزایش استقرار تجهیزات نظامی در مدار میتواند رقابت تسلیحاتی در فضا را تشدید کند. آمریکا در مقابل استدلال کرده که اقدامات روسیه و چین، توسعه تواناییهای دفاعی جدید را ضروری کرده است.
گزارشهای منتشرشده در اوایل فوریه نشان میدهند که احتمالا دو ماهواره روسی پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، سیگنالهای دستکم ۱۲ فضاپیمای اروپایی را رهگیری کردهاند. کارشناسان هشدار دادهاند که این عملیات میتوانسته است به سرویسهای اطلاعاتی روسیه امکان دسترسی به دادههای حساس در حال انتقال را بدهد.
برخی کارشناسان حتی احتمال دادهاند که چنین رهگیریهایی بتوانند زمینه دسترسی مستقیم به سیستمهای ماهوارهای را فراهم کنند. همچنین آمریکا در سال ۲۰۲۴ درباره یک ماهواره روسی دیگر هشدار داده بود که به ادعای واشنگتن، از قابلیتهای تهاجمی ضدفضایی برخوردار بود. مسکو بهطور علنی به این ادعا پاسخ نداده است.
بیشتر بخوانید: ناو هواپیمابر فضایی لواننیائو؛ ابرسلاح یا نمایش تبلیغاتی چین؟ + ویدیو
فضا به میدان تازه رقابت قدرتهای نظامی تبدیل میشود
نیروی فضایی آمریکا معتقد است که چین توسعه قابلیتهای فضایی و ضدفضایی را بخشی از راهبرد گسترده نوسازی نظامی خود قرار داده است. همچنین این نهاد بیان کرده است که روسیه فضا را یک حوزه جنگی میداند و برتری در آن را عاملی تعیینکننده در درگیریهای آینده تلقی میکند.
تأیید استقرار سلاح فضایی آمریکا میتواند مرحله تازهای از رقابت نظامی قدرتهای بزرگ را آغاز کند. ماهوارهها طی دهههای گذشته بیشتر برای ارتباطات، موقعیتیابی، شناسایی و جمعآوری اطلاعات استفاده شدهاند، اما توسعه سلاحهای کنترل فضایی نشان میدهد که زیرساختهای مداری بیش از گذشته به بخشی از برنامهریزیهای نظامی تبدیل شدهاند.
واشنگتن با این اعلام برای نخستینبار تأیید کرده است که بخشی از تجهیزات کنترل فضایی این کشور نه در مرحله آزمایش یا توسعه، بلکه در مدار زمین قرار دارند و قابلیت عملیاتی دارند.
محرمانه ماندن ماهیت این تجهیزات هنوز امکان ارزیابی دقیق توانایی آنها را نمیدهد. با وجود این، تأیید رسمی استقرار آنها و واکنش سریع چین نشان میدهد که رقابت فضایی آمریکا، چین و روسیه در حال ورود به مرحلهای است که در آن حفاظت، اختلال و حتی نابودی تجهیزات مستقر در مدار میتواند بخشی از برنامههای نظامی این کشورها باشد.
