فهرست مطالب
ترند اپلیکیشنهای دوپامینی با شبیهسازی خرید، سفارش غذا و سیگار مجازی رشد کرده است، اما هنوز معلوم نیست این عادتها چه اثر پنهانی بر رفتار کاربران دارند.
به گزارش سرویس نرم افزار تکناک، تصور کنید یک روز تعطیل است و یک اپلیکیشن جدید سفارش غذا دانلود شده است. منوها اسکن میشوند، چند غذای مکزیکی انتخاب و سفارش ثبت میشود و اکنون نوبت رهگیری ارسال است. اما غذا هرگز نمیرسد و البته انتظار آن هم نمیرفت که برسد.
اگر کسی تا به حال این کار را امتحان نکرده باشد، شاید مضحک به نظر برسد، اما این ترند وایرالشده بسیار محبوبتر از آن چیزی است که تصور میشود. تنها یک اپلیکیشن به نام FoodNeverComes ادعا میکند تا به امروز نزدیک به یک میلیون «رفع هوس» را به ثبت رسانده است.
چرا افراد باید وقت خود را در اپلیکیشنها یا وبسایتهایی صرف کنند که برای نرساندن کالا ساخته شدهاند؟ در نهایت، همه چیز به دریافت دوز مشخصی از دوپامین برمیگردد.
ظهور اپلیکیشنهای دوپامین؛ خرید مجازی بدون دریافت کالا
این کار شبیه یک سرگرمی بیضرر به نظر میرسد که به کاربران اجازه میدهد بدون هیچ هزینه واقعی در دنیای فیزیکی، غذا، لباس یا محصولات دیگر را «بخرند»، چرا که استفاده از اکثر این اپلیکیشنها رایگان است. اما حتی زمانی که یک اپلیکیشن یا وبسایت هزینهای ندارد، نکات منفی وجود دارد که باید مراقب آنها بود؛ از جمله اینکه چگونه انتخابهای کاربران میتواند به تبلیغکنندگان کمک کند تا در زندگی واقعی، آنها را بهتر هدف قرار دهند.
اپلیکیشن FoodNeverComes تنها یک نمونه از اپلیکیشنها و وبسایتهای رایگانی است که با حمایت تبلیغات، خدمات ارسال آنلاین غذا را شبیهسازی میکند. اما انواع دیگری نیز وجود دارند؛ برای مثال، Dopamine Shop یک سایت خرید آنلاین جعلی و رایگان است که با تبلیغات پشتیبانی میشود. در آنجا مشتریان اقلام مختلفی را مشاهده میکنند؛ از یک سنگ خانگی ۹۹ سنتی گرفته تا ماه ۹۹ میلیون دلاری و سپس سبد خرید خود را پر میکنند. اما هیچ مشخصات پرداختی درخواست نمیشود و هیچ تراکنشی صورت نمیگیرد. در نهایت هم چیزی ارسال نمیشود.
حتی اپلیکیشنهای رایگان و جعلی «سیگار کشیدن» مانند No Smoke Zone که با نام Virtual Smoke نیز شناخته میشود، وجود دارند که خود را اینگونه توصیف میکنند: «سیگار مجازی یک اپلیکیشن شبیهسازی واقعگرایانه سیگار است که اجازه میدهد از ظاهر، حس و آرامش سیگار کشیدن لذت برده شود، بدون اینکه نیکوتین یا اثرات مضری در کار باشد. این برنامه برای کسانی که قصد ترک دارند، میخواهند استرس را کاهش دهند یا فقط میخواهند با یک سیگار مجازی سرگرم شوند، عالی است.»
این پلتفرمهای جدید با عنوان «اپلیکیشنهای دوپامین» یا «سایتهای دوپامین» شناخته میشوند. اگرچه این روند از کره جنوبی آغاز شد، اما جالب است که مالک و توسعهدهنده Dopamine Shop شرکت Fenwick Holdings، یک استودیوی مستقل کوچک در ایالات متحده است. این موضوع نشان میدهد که این ژانر جدید از اپلیکیشنها و وبسایتها ممکن است در حال گسترش جهانی باشد.
دوپامین هم یک انتقالدهنده عصبی قدرتمند و هم یک تعدیلکننده عصبی است که پیامهای شیمیایی را منتقل و تغییراتی را در مغز ایجاد میکند. دوپامین نقشهای مهم متعددی ایفا میکند، از جمله ایجاد انگیزه برای رسیدن به اهداف و کمک به مغز برای یادگیری اینکه کدام اقدامات باعث نتایج مفید میشوند. در این پلتفرمهای دوپامین جدید، کاربران مواردی مانند انتظار، انتخاب و احساس تایید را تجربه میکنند. تنها عنصر گمشده در این فرایند در مقایسه با یک اپلیکیشن یا وبسایت واقعی، بخش مصرف است.
حتی پیش از این اپلیکیشنهای اخیر، برخی افراد متوجه شده بودند که میتوانند با ایجاد لیستهای آرزو یا پر کردن سبد خرید و سپس حذف آن بدون انجام خرید، حس مشابهی از لذت خرید را دریافت کنند. همین حس را میتوان با ایجاد بردهایی در پینترست از خانه رویایی، بدون ساختن حتی یک دیوار، شبیهسازی کرد؛ یا میتوان تعطیلات رویایی را با استفاده از اپلیکیشنها و وبسایتهای برنامهریزی سفر متصور شد.
آیا این اپلیکیشنها دروازه ورود به اعتیاد واقعی هستند؟
آیا تظاهر به سفارش غذا، خرید یا سرگرمی با یک سیگار مجازی میتواند جنبههای منفی داشته باشد؟ این وبسایتها و اپلیکیشنهای دوپامینی نسبتا جدید هستند، بنابراین هنوز تحقیقات مشخصی در مورد اینکه تا چه حد ممکن است به عنوان «رفتارهای دروازهای» عمل کنند، در دست نیست. رفتار دروازهای، رفتار اولیهای است که راه را برای محتملتر شدن رفتارهای بعدی باز میکند. هرچند، این حوزهای است که پیش از این در بخشهای دیگر مانند قمار و بازیهای ویدیویی به خوبی مطالعه شده است. آن تحقیقات گذشته نگرانیهای بالقوهای را ایجاد میکند، بهویژه از آنجا که این اپلیکیشنهای دوپامین سطحی از گیمیفیکیشن یا بازیوارسازی را در خود دارند.
به عنوان مثال، یک مطالعه برجسته در سال ۲۰۱۴، ۴۰۹ نفر را که بازیهای کازینوی اجتماعی انجام میدادند اما هرگز با پول واقعی قمار نکرده بودند، مورد بررسی قرار داد. شش ماه بعد، حدود ۲۶ درصد از آنها به قمار آنلاین واقعی روی آورده بودند. طبق گزارش Refractor، یک مطالعه نیز در سال ۲۰۱۶ روی ۵۲۱ کاربر کازینوهای اجتماعی نشان داد که ۱۹ درصد آنها قمار با پول واقعی را به عنوان نتیجه مستقیم بازیهای کازینوی اجتماعی گزارش کردهاند.
عبارت قدیمی «هیچ ناهار رایگانی وجود ندارد» را به خاطر دارید؟ اگرچه این اپلیکیشنها و وبسایتها ممکن است سرگرمکننده و رایگان باشند، اما انتخابهای جعلی کاربران همچنان میتواند برای بازاریابان بسیار ارزشمند باشد. اپلیکیشنهای رایگان اغلب برای تامین هزینههای خود به تبلیغات متکی هستند. سایتهایی که از Google AdSense برای نمایش تبلیغات استفاده میکنند، از کوکیها بهره میبرند؛ فایلهای متنی کوچکی که در مرورگر ذخیره میشوند تا عادات مرور آنلاین را ردیابی کنند. تبلیغکنندگان شخص ثالث، از جمله گوگل میتوانند از تاریخچه فعالیتها برای نمایش تبلیغات هدفمندتر استفاده کنند. بنابراین، اگر کسی آن ژاکت خیالی را بخرد یا سفارش تاکوی جعلی بدهد، نباید تعجب کند اگر به زودی شروع به دیدن تبلیغات بیشتری برای نسخههای واقعی همان محصولات کند.
