فهرست مطالب
تازه‌ترین گزارش مؤسسه جهانی مک‌کنزی نشان می‌دهد ارزش ترازنامه جهانی در سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۱.۸ کوادریلیون دلار رسیده است.
به گزارش سرویس کسب و کار تکناک، با وجود این، بخش عمده این رشد از افزایش قیمت دارایی‌ها ناشی شده و به دلیل سرمایه‌گذاری مولد یا رشد اقتصاد واقعی نبوده است.
این مؤسسه هشدار می‌دهد که ادامه این روند، اقتصاد جهانی را بیش از گذشته در معرض تورم، اصلاح قیمت دارایی‌ها یا کاهش رشد اقتصادی قرار می‌دهد. گزارش سالانه مؤسسه جهانی مک‌کنزی (MGI) با عنوان «ترازنامه جهانی ۲۰۲۶؛ عدم تعادل و واگرایی» تصویر جامعی از وضعیت دارایی‌ها، بدهی‌ها و ثروت جهان ارائه می‌کند. بر اساس این گزارش، ارزش کل ترازنامه جهانی در سال ۲۰۲۵ از حدود ۱.۷ کوادریلیون دلار در سال قبل به نزدیک ۱.۸ کوادریلیون دلار افزایش یافته است. این رقم، تمام دارایی‌های واقعی، دارایی‌های مالی، بدهی‌ها و ثروت اقتصاد جهانی را در بر می‌گیرد و به اعتقاد مک‌کنزی، یکی از دقیق‌ترین شاخص‌ها برای سنجش سلامت اقتصاد جهان به حساب می‌آید.
با وجود ثبت رکوردی تازه، مک‌کنزی تأکید می‌کند که کیفیت این رشد بیش از کمیت آن اهمیت دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهد ارزش بسیاری از دارایی‌ها با سرعت بسیار بیشتری از رشد تولید، سرمایه‌گذاری و بهره‌وری افزایش یافته است. به بیان دیگر، بخش بزرگی از ثروت ایجادشده در سال گذشته حاصل افزایش قیمت دارایی‌های موجود بوده و به دلیل خلق دارایی‌های جدید یا افزایش ظرفیت تولید اقتصاد نبوده است.
این گزارش نشان می‌دهد فاصله میان ترازنامه جهانی و اقتصاد واقعی اکنون بیشتر از هر زمان دیگری شده است. اگر این شکاف ادامه پیدا کند، اقتصاد جهانی ناچار خواهد بود در مقطعی از طریق افزایش بهره‌وری، تورم یا کاهش ارزش دارایی‌ها دوباره به تعادل برسد.
مرتبط: کلاد نقشه استفاده از هوش مصنوعی در اقتصاد جهانی را بررسی می‌کند
آمریکا و چین موتورهای اصلی تغییر ترازنامه جهانی
مک‌کنزی معتقد است که تحولات سال ۲۰۲۵ بیش از هر چیز تحت تأثیر دو اقتصاد بزرگ جهان، یعنی آمریکا و چین قرار داشته است. در آمریکا، رشد خیره‌کننده بازار سهام مهم‌ترین عامل افزایش ثروت بود. ارزش بازار سهام شرکت‌های آمریکایی به ۲.۴ برابر خالص دارایی شرکت‌ها رسید؛ سطحی که در مقایسه با استانداردهای تاریخی بسیار بالا ارزیابی می‌شود. هم‌زمان، سود شرکت‌های آمریکایی همچنان با سرعتی بیشتر از رشد اقتصاد افزایش یافت و سهم آن از تولید ناخالص داخلی تقریباً دو برابر میانگین ثبت‌شده پیش از سال ۲۰۰۰ شد.
در چین، شرایط متفاوت بود. اگرچه سرمایه‌گذاری شرکت‌ها و هزینه‌های دولت همچنان رشد کرد، اما کاهش چندساله قیمت املاک ادامه یافت و بازار مسکن همچنان یکی از نقاط ضعف اقتصاد این کشور باقی ماند. در مقابل، بدهی شرکت‌های چینی با رشد بیشتر به حدود ۸۰ درصد دارایی‌های واقعی رسید؛ رقمی که فاصله قابل توجهی با میانگین جهانی ۵۰ درصدی دارد.
از سوی دیگر، بدهی دولت آمریکا همچنان در نزدیکی بالاترین سطح تاریخی قرار دارد و بدهی دولت چین نیز سریع‌تر از سایر اقتصادهای بزرگ افزایش یافته است.
مرتبط: عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس چه کسانی را ثروتمند می کند؟
رکورد تاریخی ثروت خانوارها در ترازنامه جهانی
طبق برآورد مک‌کنزی، ثروت خالص خانوارهای جهان در سال ۲۰۲۵ به ۵۷۰ تریلیون دلار رسید. این رقم نسبت به سال قبل حدود ۴۰ تریلیون دلار افزایش نشان می‌دهد و بیش از چهار برابر سطح ثبت‌شده در سال ۲۰۰۰ است.
آمریکا همچنان با در اختیار داشتن ۳۰ درصد ثروت خانوارهای جهان در جایگاه نخست قرار دارد. منطقه یورو با سهم ۱۴ درصدی و چین با سهم ۱۳ درصدی در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
با وجود این، نکته مهم گزارش این است که بخش عمده این افزایش ثروت، حاصل سرمایه‌گذاری واقعی نبوده است. تنها ۲۰ درصد رشد ثروت جهانی از ایجاد دارایی‌های جدید مانند ساخت مسکن، توسعه زیرساخت‌ها، خرید ماشین‌آلات، تجهیزات و سرمایه‌گذاری در مالکیت فکری به دست آمده است.
در مقابل، نزدیک به ۶۰ درصد رشد ثروت جهان از افزایش قیمت دارایی‌ها فراتر از نرخ تورم ناشی شده است. مک‌کنزی از این بخش با عنوان «ثروت روی کاغذ» یاد می‌کند؛ ثروتی که در ظاهر ارزش دارایی‌ها را افزایش می‌دهد، اما الزاماً به معنای تولید بیشتر یا افزایش توان اقتصادی نیست.
این نسبت در مقایسه با دو دهه گذشته جهش قابل توجهی داشته است. از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ تنها حدود یک‌سوم رشد ثروت جهانی از محل افزایش ارزش دارایی‌ها ایجاد می‌شد، اما اکنون این سهم به حدود ۶۰ درصد رسیده است.
بازار سهام جای بازار مسکن را گرفت
یکی از مهم‌ترین تغییرات سال ۲۰۲۵ در ترازنامه جهانی، جابه‌جایی موتور اصلی رشد ثروت بود. در دو دهه گذشته، بازار املاک مهم‌ترین عامل افزایش ثروت خانوارها محسوب می‌شد و بیش از نیمی از رشد ثروت جهان را ایجاد می‌کرد. اما در سال ۲۰۲۵ این روند تغییر کرد.
بر اساس گزارش مک‌کنزی، ۵۷ درصد ثروت جدید جهان از رشد ارزش سهام ایجاد شد، در حالی که سهم بازار املاک به تنها ۱۵ درصد کاهش یافت.
این تغییر بیش از همه در آمریکا مشاهده شد. رشد سریع ارزش شرکت‌های فناوری و موج سرمایه‌گذاری مرتبط با هوش مصنوعی، ارزش بازار سهام آمریکا را به رکوردهای تازه‌ای رساند.
مک‌کنزی برآورد می‌کند که بیش از نیمی از افزایش ارزش بازار شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ به هفت شرکت بزرگ فناوری موسوم به «هفت شگفت‌انگیز» مربوط بوده است؛ شرکت‌هایی که بخش بزرگی از خوش‌بینی سرمایه‌گذاران نسبت به آینده هوش مصنوعی را نمایندگی می‌کنند.
در مقابل، بسیاری از کشورهای اروپایی، همچنین چین با افت ارزش بازار املاک روبه‌رو شدند. فرانسه، آلمان، ایتالیا و چین از جمله کشورهایی بودند که کاهش قیمت مسکن بخشی از رشد ثروت آنها را خنثی کرد.
مرتبط: کاهش ثروت بیش از نیمی از ۱۰ میلیاردر اول جهان با آغاز جنگ
بدهی دولت‌ها همچنان رو به افزایش است
یکی دیگر از نگرانی‌های اصلی گزارش، روند افزایشی بدهی دولت‌ها است. بررسی مک‌کنزی نشان می‌دهد نسبت بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی در ژاپن، ایتالیا، آمریکا، فرانسه، کانادا، بلژیک، بریتانیا و اسپانیا از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده است.
در میان این کشورها، چین سریع‌ترین رشد بدهی دولت را ثبت کرده و تنها در یک سال نسبت بدهی آن به تولید ناخالص داخلی ۹ واحد درصد افزایش یافته است.
هم‌زمان، افزایش نرخ‌های بهره باعث شده است هزینه تأمین مالی دولت‌ها نیز بیشتر شود. مک‌کنزی هشدار می‌دهد که بسیاری از اقتصادهای بزرگ دیگر نمی‌توانند تنها با اتکا به رشد اقتصادی از بار بدهی‌های خود بکاهند.
در بخش شرکت‌ها نیز چین وضعیت متفاوتی دارد. بدهی شرکت‌های این کشور اکنون به حدود ۱.۷ برابر تولید ناخالص داخلی رسیده و تقریباً دو برابر میانگین جهانی است. نسبت بدهی به دارایی‌های واقعی شرکت‌های چینی نیز از تمام اقتصادهای بزرگ بالاتر است.
در مقابل، بدهی خانوارها در بسیاری از اقتصادهای توسعه‌یافته کاهش یافته و در آمریکا و بخش بزرگی از اروپا به سطوح اوایل دهه ۲۰۰۰ بازگشته است.
سه مسیر متفاوت برای اقتصادهای بزرگ
گزارش مک‌کنزی نشان می‌دهد که آمریکا، اروپا و چین اکنون در سه مسیر متفاوت حرکت می‌کنند. اقتصاد آمریکا نشانه‌هایی از افزایش بهره‌وری را بروز داده است. سرمایه‌گذاری در مراکز داده، زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی و فناوری‌های نو باعث شده است بهره‌وری و سرمایه‌گذاری مولد نسبت به سال‌های قبل افزایش پیدا کند.
با وجود این، ارزش بسیار بالای بازار سهام و بدهی سنگین دولت همچنان خطرهای مهمی برای این اقتصاد ایجاد می‌کنند. اگر سود شرکت‌ها مطابق انتظار رشد نکند یا هیجان سرمایه‌گذاران نسبت به هوش مصنوعی کاهش یابد، احتمال اصلاح گسترده بازار سهام وجود خواهد داشت.
در اروپا، تصویر متفاوت است. رشد بهره‌وری همچنان ضعیف باقی مانده، سرمایه‌گذاری کمتر از سطح پیش از همه‌گیری است و تقاضای مصرف‌کنندگان نیز رشد محدودی دارد. مک‌کنزی این وضعیت را مشابه دوره رکود ساختاری دهه گذشته توصیف می‌کند.
در چین نیز اقتصاد همچنان با پیامدهای کاهش ارزش بازار مسکن دست‌وپنجه نرم می‌کند. کاهش سرمایه‌گذاری خانوارها در املاک با افزایش سرمایه‌گذاری دولت و شرکت‌ها جبران شده، اما این روند باعث رشد سریع بدهی عمومی و شرکتی شده است.
به اعتقاد مک‌کنزی، افزایش مصرف داخلی مهم‌ترین عامل برای بازگشت اقتصاد چین به مسیر رشد پایدار خواهد بود.
بیشتر بخوانید: هشدار ۱۶ برنده نوبل اقتصاد درباره موج بیکاری ناشی از هوش مصنوعی
چهار سناریو پیش روی اقتصاد جهان
مک‌کنزی برای آینده اقتصاد جهانی چهار سناریوی اصلی ترسیم کرده است. سناریوی نخست، شتاب بهره‌وری است. در این وضعیت، رشد تولید، درآمد و سرمایه‌گذاری واقعی از ارزش بالای دارایی‌ها حمایت می‌کند و ثروت ایجادشده دوام خواهد داشت. این سناریو مطلوب‌ترین مسیر برای اقتصاد جهانی محسوب می‌شود.
سناریوی دوم، تورم پایدار است. در این حالت، افزایش قیمت‌ها ارزش واقعی دارایی‌ها و بدهی‌ها را کاهش می‌دهد و نسبت آنها به تولید ناخالص داخلی را متعادل می‌کند، اما قدرت خرید خانوارها نیز کاهش می‌یابد.
سناریوی سوم، بازتنظیم ترازنامه است. این وضعیت با کاهش ارزش دارایی‌ها، افت قیمت سهام و املاک، کاهش بدهی و افزایش نکول همراه خواهد بود و می‌تواند زیان گسترده ثروت و رکود اقتصادی را به دنبال داشته باشد.
سناریوی چهارم نیز ادامه رکود ساختاری است؛ وضعیتی که در آن رشد اقتصادی، سرمایه‌گذاری و بهره‌وری پایین باقی می‌مانند و ترازنامه‌های بزرگ بدون اصلاح اساسی برای سال‌ها ادامه پیدا می‌کنند.
مک‌کنزی در پایان تأکید می‌کند که رکورد تاریخی ثروت جهان به معنای سلامت اقتصاد جهانی نیست. این ثروت زمانی پایدار خواهد بود که بر پایه افزایش بهره‌وری، سرمایه‌گذاری واقعی و رشد درآمدها شکل بگیرد. در غیر این صورت، بخش بزرگی از ثروت ثبت‌شده امروز ممکن است در آینده با تورم یا اصلاح قیمت دارایی‌ها از بین برود.
