شرکت اینتل ۴۸ سال پیش در چنین روزی، پردازنده افسانهای 8086 را معرفی کرد که به یکی از مهمترین پردازندههای تاریخ رایانههای شخصی تبدیل شد.
به گزارش سرویس سخت افزار تکناک، معماری x86 در ۸ ژوئن ۱۹۷۸ با عرضه پردازنده ۱۶ بیتی 8086 اینتل متولد شد؛ معماری که نزدیک به نیم قرن بعد همچنان در قلب بخش عمدهای از رایانههای شخصی امروزی حضور دارد. نکته جالب اینجا است که این تراشه و معماری x86 که حاصل ۱۸ ماه تحقیق و توسعه بود، در ابتدا تنها به عنوان یک راهحل موقت در نظر گرفته شده بود، چرا که پروژه پیچیده و کاملاً جدید ۳۲ بیتی iAPX 432 اینتل با تاخیر مواجه شده بود.
طراحی 8086 اینتل توسط تیمی چهار نفره از مهندسان به همراه ۱۲ متخصص چیدمان مدار به رهبری استفن پی. مورس انجام شد. گزارشها نشان میدهند که انگیزه اصلی این پروژه ارائه جایگزینی عملی و به موقع برای پردازندههای ۱۶ بیتی در حال توسعه توسط موتورولا و زیلاگ بوده است. در واقع، 8086 قرار بود تنها یک راهکار موقت باشد، چرا که اینتل با پروژه iAPX 432 که یک سال پیش از آن آغاز شده بود، بیش از توان خود تعهد داده بود. پردازنده 432 سرانجام در سال ۱۹۸۱ عرضه شد، اما هنگام ورود به بازار به دلیل قیمت بالا، پیچیدگی زیاد و عملکرد بسیار کند، شکست خورد.
مرتبط: عدم پشتیبانی از گرافیک داخلی در تراشههای جدید اینتل
پردازنده 8086 که نقطه آغاز خانواده x86 محسوب میشود، به عنوان نخستین پردازنده ۱۶ بیتی اینتل معرفی شد. این تراشه تا حدی با پردازندههای ۸ بیتی پیشین اینتل مانند 8008، 8080 و 8085 سازگاری داشت. از پیشرفتهای مهم آن نسبت به نسلهای قبل میتوان به استفاده از ریزکد برای اجرای دستورهای ضرب و تقسیم در زبان اسمبلی اشاره کرد.
همچنین در مهر ماه سال گذشته، پردازنده 80386 اینتل که با نام i386 شناخته میشود نیز چهلساله شد؛ پردازندهای که نسل سوم پردازندههای خانواده x86 بود.
مرتبط: پردازنده اقتصادی اینتل به ۸ هسته ارتقا مییابد
از نظر مشخصات فنی، 8086 اینتل حدود ۲۰ هزار ترانزیستور داشت که با احتساب ROM و PLA این عدد به ۲۹٬۲۷۷ ترانزیستور میرسید. این پردازنده با استفاده از فرایند ساخت HMOS اینتل تولید شد؛ فناوری که در اصل برای ساخت حافظههای SRAM پرسرعت توسعه یافته بود. ابعاد این تراشه ۴۰ پینی برابر با ۳۳ میلیمتر مربع بود و حداقل اندازه ویژگیها در آن ۳.۲ میکرومتر بود. در طول عمر تولید، این پردازنده با فرکانسهایی بین ۵ تا ۱۰ مگاهرتز عرضه شد.
اگرچه 8086 بنیانگذار معماری x86 بود، اما مدل 8088 که در سال ۱۹۷۹ معرفی شد، به قلب تپنده نخستین رایانه IBM PC در سال ۱۹۸۱ تبدیل شد و مسیر تاریخی این پلتفرم را شکل داد.
جانشینان مستقیم 8086 مانند 80286، 80386 و 80486 نقش مهمی در شکلگیری اتحاد مشهور Wintel ایفا کردند و رایانههای سازگار با PC را به انتخاب پیشفرض برای کاربردهای اداری، رایانش خانگی و بازیهای رایانهای تبدیل کردند؛ جایگاهی که تا میانه دهه ۹۰ و ورود پردازنده Pentium، که همچنان بر پایه x86 بود، ادامه داشت.
شرکت اینتل در سال ۲۰۱۸ و به مناسبت چهلمین سالگرد معرفی 8086، پردازنده Core i7-8086K را عرضه کرد. اکنون گمانهزنیها درباره پنجاهمین سالگرد این معماری در سال ۲۰۲۸ آغاز شده است و این پرسش مطرح میشود که اینتل برای نیمقرنگی x86 چه برنامهای خواهد داشت.
در عین حال، باید دید که طی سالهای آینده پردازندههای مبتنی بر Arm میتوانند سلطه طراحیهای x86 از سوی اینتل و AMD را در بازار رایانههای ویندوزی به چالش بکشند یا خیر. بر اساس گزارش تامز هاردور، تلاشهای پیشین برای ارائه ویندوز روی Arm توسط کوالکام و مدیاتک تاکنون موفقیت محدودی داشته است.
در نمایشگاه Computex 2026 توجه زیادی به RTX Spark Superchip انویدیا جلب شد؛ پلتفرم قدرتمند مبتنی بر Arm که با هدف تبدیل ویندوز ۱۱ به یک سیستمعامل هوشمند مبتنی بر عاملهای هوش مصنوعی طراحی شده است. اکنون این سوال مطرح است که آیا طی دو سال آینده، انویدیا و شرکای آن خواهند توانست جریان رقابت را به زیان معماری x86 تغییر دهند یا خیر.
مرتبط: مشکلات تولید اینتل در تامین تراشههای Core و Core Ultra
