دانشگاهی در ژاپن نخستین آزمایشگاه پزشکی کاملاً خودکار جهان را که در آن ربات‌های انسان‌نما و سامانه‌های هوش مصنوعی بدون حضور پژوهشگران انسانی، آزمایش‌های علمی و پزشکی را انجام می‌دهند، راه‌اندازی کرده است.
به گزارش سرویس رباتیک تکناک؛ مؤسسه فناوری توکیو در ژاپن، مرکز جدیدی با نام Robotics Innovation Center را در پردیس یوشیما راه‌اندازی کرده است که به گفته مسئولان دانشگاه، اکنون ۱۰ ربات به‌صورت مستقل در آن فعالیت می‌کنند و هیچ نیروی انسانی به‌صورت دائمی در محل حضور ندارد.
یکی از مهم‌ترین ربات‌های این مرکز، ربات انسان‌نمای Maholo LabDroid است که با استفاده از دو بازوی رباتیک، وظایف دقیق آزمایشگاهی مانند انتقال مواد شیمیایی، جابه‌جایی نمونه‌ها و کار با تجهیزات حساس به دما را انجام می‌دهد. این ربات می‌تواند مقادیر بسیار دقیق از معرف‌های شیمیایی را مدیریت کند و فرایندهایی را انجام دهد که پیش‌تر به دخالت مستقیم پژوهشگران نیاز داشت.
گزارش Japan Today نشان می‌دهد که این ربات‌ها همچنین توانایی انجام خودکار فرایندهای کشت سلولی را دارند. دانشگاه قصد دارد در سال‌های آینده تعداد ربات‌های این مرکز را به‌تدریج افزایش دهد و تا سال ۲۰۴۰ حدود ۲ هزار ربات پژوهشی را در این مجموعه مستقر کند.
مرتبط: آزمایشگاه مجازی مجهز به هوش مصنوعی تأسیس شد
مرتبط: تشخیص سریع اختلالات ژنتیکی نادر با هوش مصنوعی
هدف بلندمدت این پروژه، خودکارسازی تقریباً تمام مراحل تحقیقات پزشکی است. این فرایند از تولید فرضیه‌های علمی آغاز می‌شود و تا انجام آزمایش‌ها و تأیید نتایج ادامه پیدا می‌کند. مسئولان پروژه معتقدند ترکیب سامانه‌های رباتیک با هوش مصنوعی می‌تواند سرعت کشف دارو و توسعه پژوهش‌های زیست‌پزشکی را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.
راه‌اندازی این آزمایشگاه در شرایطی انجام می‌شود که بسیاری از مراکز تحقیقاتی جهان با کمبود نیروی متخصص و افزایش هزینه‌های پژوهشی روبه‌رو هستند. دانشگاه ژاپنی امیدوار است استفاده گسترده از ربات‌ها بتواند خطاهای انسانی را کاهش دهد و تکرارپذیری آزمایش‌ها را بهبود بخشد.
ربات Maholo پیش‌تر نیز در یک مرکز درمانی تخصصی چشم‌پزشکی در شهر کوبه ژاپن مورد استفاده قرار گرفته بود. این ربات در پروژه‌های مرتبط با سلول‌های بنیادی پرتوان القایی و کشت خودکار سلولی مشارکت داشته است. برخی از پژوهشگران آن پروژه اکنون به مرکز رباتیک جدید پیوسته‌اند.
هم‌زمان با این تحول در ژاپن، شرکت آمریکایی Insilico Medicine نیز به‌تازگی نخستین ربات انسان‌نمای دوپای خود را وارد آزمایشگاه کشف داروی مبتنی بر هوش مصنوعی کرده است. این ربات که Supervisor نام دارد، برای جمع‌آوری داده‌ها و بازسازی تصمیم‌گیری پژوهشگران انسانی طراحی شده است.
در مرحله نخست، ربات آمریکایی وظایفی مانند نظارت بر آزمایشگاه، کنترل از راه دور، ثبت فعالیت‌ها و راهنمایی بازدیدکنندگان را انجام می‌دهد. با این حال، شرکت سازنده اعلام کرده است که در آینده این ربات می‌تواند کارهای پیچیده‌تری مانند پیپت‌گذاری، مدیریت مواد شیمیایی و کار با تجهیزات علمی را نیز برعهده بگیرد.
مرتبط: جوان کردن انسان ها رنگ واقعیت می گیرد
کارشناسان معتقدند استفاده از ربات‌های انسان‌نما در آزمایشگاه‌ها می‌تواند مشکل بزرگی را در مسیر خودکارسازی کامل حل کند. بیشتر تجهیزات آزمایشگاهی کنونی برای استفاده انسان طراحی شده‌اند و تغییر کامل زیرساخت‌ها هزینه بسیار بالایی دارد. ربات‌های انسان‌نما این امکان را فراهم می‌کنند که بدون بازطراحی گسترده تجهیزات، فرایندهای آزمایشگاهی به‌صورت خودکار انجام شوند.
پژوهشگران همچنین باور دارند که ترکیب ربات‌های انسان‌نما با سامانه‌های هوش مصنوعی عامل‌محور می‌تواند نیاز به نظارت دائمی انسان را کاهش دهد و بهره‌وری آزمایشگاه‌ها را افزایش دهد. شرکت Insilico Medicine اکنون از مدل‌های مولد عمیق، یادگیری تقویتی و ترنسفورمرها برای شناسایی اهداف زیستی و طراحی مولکول‌های جدید دارویی استفاده می‌کند.
در کنار این پروژه‌ها، پژوهشگران دانشگاه هوکایدو ژاپن نیز ماه گذشته ربات متن‌باز FLUID را معرفی کردند که با چاپ سه‌بعدی ساخته شده و برای خودکارسازی ارزان‌قیمت آزمایشگاه‌ها طراحی شده است. این روند نشان می‌دهد که رقابت جهانی برای ساخت آزمایشگاه‌های کاملاً خودکار و مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعت زیادی در حال گسترش است.
