داروی متفورمین که سالها بهعنوان یکی از مهمترین درمانهای دیابت نوع ۲ شناخته میشد، برخلاف تصور رایج مستقیماً در کبد عمل نمیکند و پژوهش جدیدی نشان داده است که روده نقش اصلی را در عملکرد این دارو برعهده دارد.
به گزارش سرویس سلامت و پزشکی تکناک، پژوهشگران دانشگاه Northwestern University دریافتند که متفورمین بهجای مهار مستقیم تولید گلوکز در کبد، فعالیت میتوکندریها در سلولهای روده را کاهش میدهد و روده را وادار میکند تا گلوکز اضافی خون را جذب و مصرف کند. این کشف میتواند مسیر تولید نسل جدیدی از داروهای کنترل قند خون را هموار کند.
متفورمین یکی از پرمصرفترین داروهای دیابت نوع ۲ در جهان است و حدود ۲۰ میلیون آمریکایی از آن استفاده میکنند. در سالهای اخیر، تحقیقات زیادی روی اثرات فراتر از کنترل قند خون انجام شده است. برخی پژوهشها نشان دادهاند که این دارو ممکن است به حفظ وزن پس از قطع داروهای GLP-1 کمک کند، التهاب مرتبط با افزایش سن را کاهش دهد و حتی برخی مزایای بیولوژیکی ورزش را در بیماران مبتلا به سرطان پروستات شبیهسازی کند.
مطالعات دیگری نیز احتمال تأثیر مثبت متفورمین بر کاهش درد آرتروز، محافظت از مغز در برابر افت شناختی و افزایش طول عمر سالم را مطرح کردهاند. هرچند بسیاری از این تحقیقات هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارند، اما بخش بزرگی از نتایج آنها به نقش مهم محور روده و مغز در سلامت بدن اشاره میکند.
در این مطالعه جدید، دانشمندان با استفاده از دادههای متابولومیک انسانی و مدلهای حیوانی متوجه شدند که متفورمین تولید سیترولین را در روده کوچک کاهش میدهد. سیترولین متابولیتی است که تنها توسط میتوکندریهای روده ساخته میشود. همچنین این دارو باعث افزایش پروتئینی بهنام GDF15 میشود که در تنظیم اشتها و تعادل انرژی بدن نقش دارد.
به گفته «ناودیپ چاندل» استاد دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورثوسترن، متفورمین عملاً به روده کمک میکند تا گلوکز را از جریان خون بیرون بکشد و همین موضوع نشان میدهد که روده نقش بسیار مهمی در تنظیم قند خون دارد.
پژوهشگران توضیح دادند که مهار «کمپلکس I میتوکندری» در سلولهای روده باعث میشود روده مانند یک مخزن جذب گلوکز عمل کند. در نتیجه، گلوکز اضافی وارد روده شده و به موادی مانند لاکتات تبدیل میشود که به کنترل سطح قند خون کمک میکنند.
نتایج تحقیق همچنین نشان داد داروهای دیگری مانند فنفورمین و حتی بربرین، که یک ترکیب گیاهی مورد استفاده در درمان دیابت نوع ۲ است، از مکانیزمی مشابه استفاده میکنند. هر سه ماده از طریق مهار فعالیت میتوکندری در روده اثر کاهنده قند خون خود را اعمال میکنند.
دانشمندان معتقدند این یافتهها میتواند به توسعه داروهای جدیدی منجر شود که بهصورت اختصاصی روی متابولیسم روده تمرکز دارند و شاید با عوارض کمتر یا اثربخشی بیشتر بتوانند دیابت نوع ۲ را کنترل کنند.
این پژوهش همچنین درک دانشمندان از ارتباط میان روده، مغز و متابولیسم انرژی بدن را عمیقتر میکند و احتمالاً در آینده بر درمان چاقی، اختلالات متابولیک و حتی بیماریهای مرتبط با افزایش سن تأثیر خواهد گذاشت.
