رونمایی از دومین آنتن ارتباطی اعماق فضای آژانس فضایی اروپا

آژانس فضایی اروپا (ESA) از دومین آنتن ارتباطی اعماق فضای خود در منطقه‌ نیو نارسیا در استرالیای غربی رونمایی کرد.

به گزارش تک‌ناک، این پروژه‌ عظیم در حدود ۱۲۰ کیلومتری شمال شهر پرت واقع شده و هدف آن پشتیبانی از مأموریت‌های کاوش میان‌سیاره‌ای و افزایش ظرفیت ارتباطی برای دریافت حجم عظیم داده‌های فضایی است.

این آنتن جدید که با نام «نیو نارسیا ۳» یا به اختصار (NNO-3) شناخته می‌شود، دومین آنتن ارتباطی اعماق فضا در این منطقه و چهارمین آنتن از این نوع در جهان تحت مدیریت آژانس فضایی اروپا است. سازه‌ فلزی عظیم این آنتن حدود ۴۰ متر ارتفاع و ۷۰۰ تن وزن دارد و در یکی از دورافتاده‌ترین و ساکت‌ترین نقاط استرالیا نصب شده است تا بتواند کوچک‌ترین سیگنال‌ها را از اعماق فضا دریافت کند.

آژانس فضایی اروپا اعلام کرده است که افزایش چشمگیر حجم داده‌های ارسالی از مأموریت‌های مختلف در منظومه شمسی، نیاز به چنین زیرساختی را بیش از پیش آشکار کرده است. فضاپیماهایی مانند Juice که در مسیر مشتری حرکت می‌کند، Solar Orbiter برای مطالعه خورشید، BepiColombo در راه سیاره عطارد و Mars Express در مدار مریخ، همگی حجم عظیمی از داده‌های علمی را به زمین مخابره می‌کنند، که جمع‌آوری و پردازش آن به آنتن‌های بزرگ و دقیق نیاز دارد. به همین دلیل، نیو نارسیا ۳ به‌ عنوان یکی از حیاتی‌ترین اجزای شبکه‌ جهانی ارتباطات ESA طراحی شده است تا بتواند داده‌های دریافتی از میلیون‌ها کیلومتر دورتر را با دقت و سرعت بالا به زمین منتقل کند.

یوزف آشباخر، مدیرکل آژانس فضایی اروپا در مراسم افتتاح رسمی این آنتن گفت: «ما میلیاردها ستاره و کهکشان را مشاهده می‌کنیم و همین موضوع باعث ایجاد حجم عظیمی از داده می‌شود. برای دریافت چنین سیگنال‌های ضعیف و دوردستی، به آنتن‌هایی با قطر بزرگ نیاز داریم تا بتوانند داده‌های حساس را جمع‌آوری کنند.»

او در ادامه بیان کرد که این آنتن جدید علاوه بر مأموریت‌های جاری، از برنامه‌هایی مثل مأموریت اقلیدس (Euclid) نیز پشتیبانی خواهد کرد؛ پروژه‌ای علمی که به بررسی ماده تاریک و انرژی تاریک اختصاص دارد.

آشباخر تأکید کرد که آنچه از جهان می‌بینیم، تنها پنج درصد از کل آن است و ۹۵ درصد دیگر برای ما شناخته شده نیست. به گفته‌ او، چنین زیرساخت‌هایی به دانشمندان کمک می‌کند تا به اسرار آن بخش عظیم از جهان دست پیدا کنند که هنوز قابل مشاهده نیست.

از نظر فنی، آنتن ارتباطی اعماق فضای نیو نارسیا ۳ به‌گونه‌ای طراحی شده است که بتواند با دقت بالا داده‌ها را از فضاپیماهایی در فاصله‌ صدها میلیون کیلومتری دریافت و به آنها پاسخ ارسال کند. این کار نیازمند تجهیزات فوق‌العاده دقیق و فناوری‌های پیشرفته در زمینه‌ ارتباطات رادیویی است.

دکتر سوزی جکسون از سازمان علمی و پژوهشی استرالیا (CSIRO)، که مدیریت ایستگاه نیو نارسیا را بر عهده دارد، در گفت‌وگویی با شبکه‌ ABC استرالیا گفت: «سیگنال‌هایی که از فضاپیماهای اعماق فضا به زمین می‌رسند، زمانی به ما می‌رسند که فوق‌العاده ضعیف هستند. به همین دلیل ما باید با فضاپیماها بسیار بلند حرف بزنیم و در عین حال با دقت زیادی گوش دهیم.» وی تصریح کرد که برای دریافت این سیگنال‌ها از بشقاب‌های غول‌پیکر استفاده می‌شود تا حداکثر توان جذب امواج را داشته باشند. همچنین از تقویت‌کننده‌های بسیار سرد با دمای منفی ۲۶۰ درجه سلسیوس بهره گرفته شده است تا هیچ نویزی در مسیر دریافت داده‌ها ایجاد نشود و کیفیت سیگنال‌ها حفظ گردد.

دکتر مهران سرکارتی، مهندس ارشد ایستگاه‌های زمینی ESA نیز در این مراسم توضیح داد که داده‌های دریافتی از این آنتن ارتباطی اعماق فضا، شامل تصاویر با وضوح بالا، نقشه‌های دقیق از کیهان و داده‌های علمی از سیاراتی مانند: زهره، مریخ و مشتری خواهد بود. او گفت: «ما علاوه بر دریافت داده، دستورات علمی را نیز به فضاپیماها ارسال می‌کنیم تا بدانند که کدام ناحیه از فضا را رصد کنند، یا چه نوع اندازه‌گیری‌هایی انجام دهند. تمام این ارتباطات از طریق آنتن‌هایی مانند نیو نارسیا ۳ انجام می‌شود.» به گفته‌ او، این آنتن نه‌تنها برای مأموریت‌های اروپایی، بلکه برای همکاری‌های بین‌المللی با سازمان‌هایی مانند ناسا، آژانس فضایی ژاپن (JAXA)، آژانس فضایی هند (ISRO) و دیگر کشورها نیز به کار گرفته خواهد شد. این همکاری‌ها به گفته‌ سرکارتی، نمادی از همکاری جهانی در اکتشافات فضایی است.

پروژه‌ ساخت آنتن ارتباطی اعماق فضای جدید در نیو نارسیا تأثیر قابل توجهی نیز بر جامعه‌ محلی داشته است. پائولین بنتاک، رئیس شورای محلی ویکتوریا پلینز بیان کرد که جامعه از حضور این تأسیسات علمی در منطقه «بسیار هیجان‌زده» است و این موضوع فرصت‌های جدیدی را برای رشد گردشگری و آموزش علمی در منطقه فراهم می‌کند. وی عنوان کرد که دولت ایالتی استرالیای غربی در همکاری با شورا در حال بررسی طرح‌هایی برای ایجاد مرکز بازدیدکنندگان و امکانات گردشگری در اطراف ایستگاه است تا علاقه‌مندان بتوانند از نزدیک با فناوری ارتباطات فضایی آشنا شوند. چندی پیش نیز استفن داوسون، وزیر علم استرالیا بودجه‌ای به ارزش ۳۵۰ هزار دلار برای ساخت سکوهای دید، تابلوهای آموزشی و پارکینگ بازدیدکنندگان در این ایستگاه اختصاص داد.

در کنار این اهداف علمی و اقتصادی، بسیاری از دانشمندان و فضانوردان استرالیایی این پروژه را گامی حیاتی در مسیر توسعه علم فضایی در کشور می‌دانند. کاترین بنل-پگ، فضانورد آژانس فضایی استرالیا که در مراسم افتتاح حضور داشت، گفت: «یکی از مأموریت‌های مورد علاقه من که از طریق این مرکز پشتیبانی خواهد شد، مأموریت JUICE است. این مأموریت به بررسی اقمار یخی مشتری می‌پردازد که از بهترین نامزدها برای وجود حیات در منظومه شمسی هستند.» وی تصریح کرد: «هرچه در این مأموریت‌ها می‌یابیم، درک ما از شکل‌گیری منظومه شمسی و گذشته و آینده‌ زمین را عمیق‌تر می‌کند. حتی شاید روزی که به ماه سفر می‌کنم، بتوانم از طریق همین ایستگاه در استرالیا تماس ویدیویی برقرار کنم.»

آنتن ارتباطی اعماق فضای نیو نارسیا ۳ اکنون به یکی از مهم‌ترین بخش‌های زیرساخت ارتباطی ESA تبدیل شده است. موقعیت جغرافیایی این ایستگاه در نیمکره‌ جنوبی به آژانس اجازه می‌دهد تا مأموریت‌هایی را که در مسیر خورشید، زهره، مریخ و حتی مشتری در حال حرکت هستند، بدون وقفه رصد کند. همچنین قرار است در آینده از این ایستگاه برای مأموریت‌های جدیدی مانند: EnVision و Ariel نیز استفاده شود. با بهره‌برداری از این آنتن، استرالیا نه‌تنها به یکی از محورهای اصلی شبکه‌ ارتباطی فضایی اروپا تبدیل می‌شود، بلکه نقش پررنگ‌تری در همکاری‌های جهانی برای کشف اسرار کیهان ایفا خواهد کرد.

این پروژه نمادی از اتحاد فناوری، علم و دیپلماسی است؛ جایی که زیرساختی عظیم در دل بیابان‌های سرخ استرالیا به انسان کمک می‌کند تا صدای فضاپیماهایی را بشنود که میلیاردها کیلومتر دورتر در حال کاوش هستند. نیو نارسیا ۳ اکنون پلی میان زمین و اعماق کیهان است و گامی دیگر برای نزدیک‌تر کردن بشر به پاسخ پرسش‌های دیرینه درباره‌ منشأ و ماهیت جهان به حساب می‌آید.