پژوهش جدیدی نشان میدهد که اختلال خواب فقط یکی از پیامدهای بیماری آلزایمر نیست و میتواند یکی از نخستین نشانههای پنهان این بیماری باشد.
به گزارش سرویس سلامت و پزشکی تکناک، پژوهشگران دانشگاه کنتاکی در مطالعهای جدید اعلام کردند که تغییرات خواب میتواند مانند یک هشدار اولیه از آغاز فرایند تخریب عصبی عمل کند. آنها بیان کردند که خواب نامنظم شاید به یک نشانگر زیستی جدید برای تشخیص زودهنگام آلزایمر تبدیل شود. این بیماری معمولا زمانی شناسایی میشود که آسیبهای مغزی قابل توجهی ایجاد شده است.
دانشمندان مدتها میدانستند که پروتئین «تاو» نقش کلیدی در بروز آلزایمر دارد، اما نتایج جدید نشان میدهد که این پروتئین فقط باعث کاهش انرژی مغز نمیشود. تجمع تاو ظاهرا نحوه مصرف انرژی مغز را تغییر میدهد و تعادل شیمیایی آن را به سمت فعالیت عصبی بیشازحد سوق میدهد.
پژوهشگران توضیح دادند که تاو، گلوکز مغز را از مسیرهای آرامکننده و مهاری منحرف میکند و آن را به سمت فعالیتهای تحریکی میبرد. در نتیجه، مغز بهجای ورود به الگوهای هماهنگ و ترمیمکننده خواب عمیق، در وضعیت فعالیت مداوم باقی میماند.
رایلی ای. ایرمن، نویسنده این مطالعه گفت که این یافتهها نشان میدهد اختلال خواب فقط یک عارضه جانبی آلزایمر نیست و احتمال دارد بخشی از خود روند بیماری باشد. او توضیح داد که خواب ضعیف میتواند سالها پیش از بروز نشانههای شناختی کلاسیک، به عنوان یک هشدار اولیه ظاهر شود.
ایرمن بیان کرد: «زمانی که فرد بیدار است، مغز فعالیت بیشتری دارد و ممکن است پروتئینهای سمی بیشتری تولید کند. خواب عمیق به آرام شدن مغز، فرایندهای ترمیمی و پاکسازی مواد زائد متابولیک کمک میکند. وقتی خواب تکهتکه و مختل میشود، تعادل به سمت فعالیت بیشازحد و پاکسازی کمتر میرود.»
او تأکید کرد که در شرایط فعلی، خواب را باید یک نشانگر زیستی امیدوارکننده و عامل هشداردهنده دانست و یک ابزار تشخیصی مستقل برای آلزایمر نیست.
مطالعات پیشین نیز نشان داده بودند که آلزایمر با اختلال در سیستم انرژی مغز همراه است و چرخهای معیوب ایجاد میکند که در آن بیماری باعث اختلال خواب میشود و خواب ضعیف نیز روند بیماری را تشدید میکند.
مطالعه جدید نشان میدهد که پروتئین تاو با ربودن منبع سوخت مغز، آن را وارد حالت فعالیت دائمی میکند و تعادل میان سیگنالهای تحریکی و آرامکننده را برهم میزند.
پژوهشگران معتقد هستند مغز در این فرایند مانند موتوری عمل میکند که سوخت را به شکل نادرست مصرف میکند. به همین دلیل، احتمال دارد بخشی از این تغییرات برگشتپذیر باشد و بتوان با داروهای موجود، روند آن را مختل کرد.
ایرمن گفت: «مطالعه ما نشان میدهد داروهایی که تعادل مهاری مغز را بازمیگردانند یا فعالیت مغزی مرتبط با خواب را تنظیم میکنند، ممکن است برخی علائم مرتبط با آلزایمر را کاهش دهند. هدف قرار دادن خواب و فعالیت بیشازحد مغز میتواند راهی عملی برای کاهش آسیبهای بعدی و بازگرداندن خواب طبیعی باشد.»
پژوهشگران اعلام کردند که مرحله بعدی تحقیقات، بررسی بیشتر نقش خواب و متابولیسم در کاهش خطر ابتلا یا کند کردن روند پیشرفت بیماری خواهد بود.
تیموتی هرن، استاد گروه ژنتیک پزشکی دانشگاه کمبریج که در این مطالعه مشارکت نداشت، عنوان کرد که نتایج این پژوهش نشان میدهد تغییرات خواب ممکن است سالها پیش از بروز علائم شناختی، قابل اندازهگیری باشند.
او توضیح داد که کاهش جزئی خواب موجآهسته یا خواب REM میتواند نشانهای از استرس ناشی از تجمع پروتئین تاو باشد؛ تغییری که حتی پیش از مشاهده تحلیل مغزی در اسکن MRI رخ میدهد.
هرن در عین حال هشدار داد که این یافتهها فعلا بر پایه آزمایش روی موشهای تراریخته بهدست آمدهاند و تأیید آنها در انسان ضروری است. وی تصریح کرد که هنوز مشخص نیست اصلاح خواب و متابولیسم تا چه اندازه میتواند روند افت شناختی را در انسان کُند کند و برای اثبات آن به آزمایشهای طولانیمدت نیاز خواهد بود.
