شرکت دولتی هواپیماسازی متحد روسیه موسوم به United Aircraft Corporation اعلام کرد که نمونه اولیه نسخه دو سرنشینه جنگنده Sukhoi Su-57 با نام سوخو-57D با موفقیت نخستین پرواز خود را در یکی از فرودگاههای روسیه انجام داده است.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این پرواز را سرگئی بوگدان، خلبان ارشد آزمایشی دفتر طراحی سوخو هدایت کرد و مقامهای روسی اعلام کردند که مأموریت مطابق برنامه و پارامترهای تعیینشده پیش رفت.
تصاویر منتشرشده از این جنگنده برای نخستین بار نمای واضحی از طراحی جنگنده نسل پنجم دو سرنشینه سوخو-57D، یکی از مرموزترین پروژههای صنعت هوایی نظامی روسیه ارائه میدهد. مهمترین تغییر ظاهری، کشیدهتر شدن کابین و اضافه شدن جایگاه دوم خدمه در پشت خلبان اصلی است. صندلی دوم در موقعیتی مرتفعتر قرار گرفته است تا دید مناسبتری برای خدمه دوم فراهم شود.
مقامهای روسی بیان کردند که که سوخو-57D تنها یک نسخه آموزشی نیست و قرار است نقشهای عملیاتی گستردهتری را برعهده بگیرد. دنیس مانتوروف، معاون نخستوزیر روسیه اعلام کرد که این جنگنده علاوه بر توان رزمی، قابلیت استفاده به عنوان هواپیمای آموزشی و سکوی فرماندهی و کنترل را نیز خواهد داشت.
مرتبط: آزمایش موفق قویترین موشک بالستیک هسته ای قارهپیمای جهان
کارشناسان نظامی معتقد هستند اضافه شدن سرنشین دوم، ارتباط مستقیمی با برنامههای روسیه برای توسعه عملیات مشترک میان جنگندههای سرنشیندار و پهپادهای رزمی دارد. در چنین مأموریتهایی، خلبان اصلی میتواند روی پرواز و درگیری هوایی تمرکز کند، در حالی که خدمه دوم هدایت پهپادها، مدیریت دادههای تاکتیکی و هماهنگی حملات را انجام میدهد.
این مفهوم عملیاتی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین روندهای توسعه جنگندههای نسل آینده تبدیل شده است. ایالات متحده، چین و چند کشور دیگر نیز روی پروژههایی کار میکنند که در آن جنگندههای سرنشیندار بتوانند گروهی از پهپادهای رزمی موسوم به «بالوفادار» را کنترل کنند.
مرتبط: روسیه با سرعت بالا در حال ساخت رقیب استارلینک
روسیه پیشتر آزمایشهایی را برای اتصال پهپاد رزمی Sukhoi S-70 Okhotnik-B به نمونههای تکسرنشینه سوخو-57D انجام داده بود. پهپاد اوخوتنیک-B یک پهپاد رزمی پنهانکار سنگین محسوب میشود که برای عملیات تهاجمی، شناسایی و حمله به اهداف زمینی طراحی شده است.
تحلیلگران بیان کردند که نسخه دو سرنشینه سوخو-57D میتواند به مرکز فرماندهی هوایی برای هدایت چندین پهپاد رزمی تبدیل شود. در چنین ساختاری، جنگنده قادر خواهد بود بدون ورود مستقیم به مناطق پرخطر، عملیات حمله را از طریق پهپادها مدیریت کند.
علاوه بر مأموریتهای پهپادی، سوخو-57D احتمالا در حوزه جنگ الکترونیک نیز نقش مهمی خواهد داشت. کنترل سامانههای اخلال الکترونیکی، مدیریت حجم بالای دادههای نبرد و هماهنگی عملیات هوایی پیچیده از جمله مأموریتهایی هستند که حضور خدمه دوم را ضروری میکنند.
تصاویر اولیه این جنگنده نخستین بار از طریق کانال تلگرامی Fighterbomber منتشر شد؛ کانالی که ارتباط نزدیکی با نیروهای هوافضای روسیه دارد. در آن زمان گفته شده بود که هواپیما در حال انجام آزمایشهای تاکسی روی باند است؛ مرحلهای که معمولا پیش از آغاز پروازهای آزمایشی انجام میشود.
مرتبط: نسل جدید سامانه راکتانداز روسیه با نام سارما رونمایی شد
با انجام نخستین پرواز رسمی، اکنون روسیه به جمع بسیار محدودی از کشورهایی پیوسته است که روی جنگنده نسل پنجم دو سرنشینه کار میکنند. در حال حاضر تنها نمونه شناختهشده دیگر در این حوزه، جنگنده Chengdu J-20S چین است که آن نیز برای مأموریتهای مشترک با پهپادها طراحی شده است.
همچنین پروژه جدید روسیه یادآور برنامه مشترک شکستخورده میان هند و روسیه برای توسعه نسخه صادراتی سوخو-57D است. هند سالها پیش خواهان نسخهای دو سرنشینه از این جنگنده بود اما مذاکرات دو کشور به دلیل اختلاف بر سر انتقال فناوری، هزینهها و عملکرد هواپیما متوقف شد.
اکنون برخی تحلیلگران معتقد هستند که روسیه ممکن است سوخو-57D را با هدف جذب مشتریان خارجی توسعه داده باشد. جنگنده سوخو-57D تاکنون موفقیت محدودی در بازار صادراتی داشته و نتوانسته است مانند جنگندههای غربی یا حتی برخی رقبای آسیایی مشتریان گستردهای پیدا کند.
جنگ اوکراین، تحریمهای گسترده غرب و محدودیتهای صنعتی نیز شرایط صادرات تسلیحات روسیه را پیچیدهتر کردهاند. بسیاری از کشورها در خرید تجهیزات نظامی روسی با احتیاط بیشتری عمل میکنند و نگرانیهایی درباره پشتیبانی فنی، قطعات و تحویل تجهیزات وجود دارد.
مرتبط: تلگرام سلاح ناتو؟ ریشه امنیتی اتهام روسیه به پاول دوروف
در همین حال روسیه تلاش کرده است با ارتقای مستمر سوخو-57D، توان رقابتی این جنگنده را حفظ کند. طی سالهای اخیر تصاویر مختلفی از موتورهای جدید، نازلهای پنهانکار و سامانههای ارتقایافته این جنگنده منتشر شده است. برخی گزارشها نیز از توسعه موشکها و سامانههای ارتباطی جدید برای این هواپیما خبر میدهند.
با وجود این، اضافه شدن سرنشین دوم بدون هزینه نخواهد بود. کارشناسان هوافضا عنوان کردند که تغییر طراحی کابین احتمالا روی ویژگیهای پنهانکاری جنگنده تأثیر منفی میگذارد. افزایش ابعاد بخش جلویی هواپیما و تغییر خطوط بدنه میتواند سطح مقطع راداری را افزایش و بخشی از مزیت پنهانکاری را کاهش دهد.
علاوه بر این، نصب صندلی دوم احتمالا نیازمند بازطراحی بخشهایی از بدنه داخلی، مخازن سوخت، سامانههای اویونیک و تجهیزات مأموریتی بوده است. چنین تغییراتی ممکن است روی برد پروازی، وزن و عملکرد کلی جنگنده نیز اثر بگذارد.
شرکت دولتی Rostec اعلام کرده که سوخو-57D با ابتکار متخصصان صنعت هوایی روسیه توسعه یافته است. با وجود این، هنوز مشخص نیست که این پروژه چه میزان حمایت رسمی و بودجه دولتی دریافت خواهد کرد.
در شرایطی که آینده نبردهای هوایی به سمت استفاده گستردهتر از پهپادها، هوش مصنوعی و عملیات شبکهمحور حرکت میکند، رونمایی از سوخو-57D نشان میدهد که روسیه نیز تلاش دارد جایگاه خود را در نسل آینده جنگندههای رزمی حفظ کند. نخستین پرواز این هواپیما شاید تنها آغاز مرحلهای جدید در برنامه توسعه جنگندههای روسی باشد؛ مرحلهای که تمرکز آن فراتر از نبرد سنتی هوابههوا خواهد بود و نقش فرماندهی دیجیتال و کنترل سامانههای بدون سرنشین را در مرکز توجه قرار میدهد.
مرتبط: اولین ربات انساننمای روسیه هنگام معرفی با سر به زمین خورد!
