فهرست مطالب
شرکت بایت‌دنس، مالک تیک‌تاک، در صورت سرپیچی از دستور اتحادیه اروپا برای اصلاح الگوریتم‌های اعتیادآور موسوم به «حفره خرگوشی»، ممکن است با جریمه‌ای معادل حداکثر ۶ درصد از گردش مالی جهانی خود مواجه شود.
به گزارش سرویس شبکه‌های اجتماعی تکناک، این الگوریتم‌ها با هدف ترغیب کاربران به تماشای حجم بیشتری از محتواهای هرچه دقیق‌تر و شخصی‌سازی‌شده‌تر طراحی شده‌اند.
بیشتر بخوانید: واتساپ قابلیت جدیدی برای مخفی کردن شماره تلفن کاربران آزمایش می‌کند
خطرات الگوریتم‌های اعتیادآور تیک‌تاک
کمیسیون اروپا روز جمعه اعلام کرد که نتایج تحقیقات این نهاد، نقض قانون خدمات دیجیتال (DSA) از سوی الگوریتم‌های اعتیادآور محتوای تیک‌تاک را تایید می‌کند. این قانون شرکت‌های بزرگ فناوری را موظف می‌کند برای محافظت از کاربران در برابر انواع مشخصی از آسیب‌ها اقدام کنند.
کمیسیون اروپا تاکید دارد که مسئله، قانونی یا غیرقانونی بودن محتوای مورد بحث نیست، بلکه تیک‌تاک خطرات ناشی از پیشنهاد مداوم این محتواها به کاربران را به‌درستی ارزیابی نکرده و برای مقابله با آنها اقدامات کافی انجام نداده است. تشدید اختلالات روانی و مشکلات تغذیه‌ای از جمله پیامدهای احتمالی این روند به حساب می‌آیند. محتواهای موسوم به “Thinspo” و “SkinnyTok” نمونه‌هایی از این دسته هستند که تیک‌تاک سال گذشته انتشار SkinnyTok را ممنوع کرد.
نهادهای نظارتی به‌طور مشخص از هدایت کاربران کم‌سن‌وسال و افراد آسیب‌پذیر به سمت محتواهای مرتبط با تصویر بدنی و انزوا انتقاد کرده‌اند. گاردین در همین زمینه به نظرسنجی اخیر بنیاد مالی رز اشاره می‌کند؛ نهادی که به یاد مالی رز، دختر ۱۴ ساله‌ای نام‌گذاری شده است که پدرش شبکه اجتماعی اینستاگرام را در خودکشی او در سال ۲۰۱۷ مقصر می‌داند.
نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد نزدیک به نیمی از دختران و یک‌سوم نوجوانان بریتانیایی طی هفته گذشته با محتواهایی درباره خودکشی، خودآزاری و اختلالات تغذیه‌ای در شبکه‌های اجتماعی مواجه شده‌اند. هم‌زمان، مجموعه پژوهش‌های علمی مرتبط با این حوزه در حال گسترش است و شماری از آنها میان نشخوار فکری در شبکه‌های اجتماعی و پیامدهای روان‌شناختی زیان‌بار ارتباط برقرار کرده‌اند. نشخوار فکری به چرخه تکرارشونده افکار گفته می‌شود که در آن فرد بارها به تجربه‌ها و احساسات منفی بازمی‌گردد.
حتما بخوانید: اسنپ‌چت در سایه محبوبیت لنزهای هوش مصنوعی رکورد تازه‌ای ثبت کرد
البته شواهد علمی درباره تاثیر مستقیم الگوریتم‌های اعتیادآور تیک‌تاک هنوز قطعی نیستند. سال گذشته پژوهشگران آزمایشگاه علوم اجتماعی محاسباتی دانشگاه پنسیلوانیا مطالعه‌ای درباره تاثیر یوتیوب بر کاربران منتشر کردند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌داد که شاید کاربران، نه الگوریتم‌ها، عامل اصلی شکل‌گیری «حباب‌های فیلتر» باشند؛ وضعیتی که در آن افراد در معرض محتواهایی همسو با باورها و دیدگاه‌های خود قرار می‌گیرند. همچنین این مطالعه نشان داد که گرفتار شدن در چرخه‌های محتوایی، کاربران را به سمت دیدگاه‌های سیاسی افراطی‌تر سوق نمی‌دهد.
با وجود این، پژوهشگران بررسی نکردند که آیا الگوریتم‌های مشابه در حوزه‌هایی مانند تصویر بدنی می‌توانند برداشت افراد از ظاهر و ارزش شخصی خود را به سمت تصورات منفی‌تر و افراطی‌تر سوق دهند یا خیر. وب‌سایت The Record نیز به گزارشی از بلومبرگ در سال گذشته استناد کرده است که جزئیاتی از یک بررسی داخلی تیک‌تاک را فاش می‌کرد. بر اساس این بررسی، چیس ناسکا، نوجوان ۱۶ ساله آمریکایی که در سال ۲۰۲۲ پس از تماشای مجموعه‌ای از ویدیوهای مرتبط با غم و خودآزاری خودکشی کرد، در گروه ۱۰ درصدی کاربران یک گروه آزمایشی قرار داشت که به‌روزرسانی‌های مقابله با چرخه‌های محتوایی آسیب‌زا را دریافت نکرده بودند.
پاسخ تیک‌تاک
همچنین کمیسیون اروپا به صراحت اعلام کرده است که توصیه الگوریتم‌های اعتیادآور تیک‌تاک بخشی از سازوکار درآمدزایی این پلتفرم محسوب می‌شود. طبق گزارش گاردین، یکی از مقام‌های کمیسیون اروپا در گفت‌وگو با خبرنگاران عنوان کرد: «ما در حال رسیدگی به یک مدل کسب‌وکار هستیم.»
هنا ویرکونن، مقام ارشد کمیسیون اروپا در حوزه سیاست‌گذاری فناوری نیز در بیانیه‌ای به گاردین گفت: «هر بار که کاربری در تیک‌تاک صفحه را بالا می‌کشد یا ویدیویی را لایک می‌کند، الگوریتم محتوای مشابه بیشتری به او پیشنهاد می‌دهد و او را به سمت چرخه‌هایی از محتوا سوق می‌دهد که خروج از آنها آسان نیست. تیک‌تاک باید برای محافظت از سلامت و رفاه کاربران، از جمله افراد زیر سن قانونی، اقدامات جدی‌تری انجام دهد.»
در سوی مقابل، نماینده تیک‌تاک با رد انتقادهای کمیسیون اروپا اعلام کرد: «کمیسیون مجموعه‌ای از اظهارات را مطرح کرده است که نادرست هستند و ساختار فنی پلتفرم و تعهد ما به ایمنی کاربران را تحریف می‌کنند. ما سابقه‌ای قوی در محافظت از جامعه کاربران خود داریم و در عین حال، کنترل مستقیم و ساده تجربه محتوایی را در اختیار آنها قرار می‌دهیم.»
برای مطالعه بیشتر: تیک‌تاک اپلیکیشن مستقل TikTok Shop را برای خرید آنلاین منتشر کرد
نتایج تحقیقات اخیر کمیسیون اروپا چندان دور از انتظار نیست، چرا که این پرونده بخشی از تلاش گسترده‌تر مقام‌های اروپایی برای اعمال محدودیت بر تیک‌تاک به حساب می‌آید. کمیسیون اروپا پیش‌تر در فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرده بود که پیمایش بی‌پایان محتوا، پخش خودکار ویدیوها، اعلان‌های فوری و الگوریتم پیشنهاد محتوای شخصی‌سازی‌شده این پلتفرم احتمالا ناقض قانون خدمات دیجیتال هستند. رویترز در آن زمان گزارش داده بود که تیک‌تاک این یافته‌ها را «کاملا نادرست» توصیف کرده است.
در تحولی دیگر، تیک‌تاک روز جمعه به گوگل و متا پیوست و به‌طور جداگانه از ایالت کالیفرنیا شکایت کرد. محور این شکایت‌ها قانونی است که شبکه‌های اجتماعی را از ارائه قابلیت‌های «بهره‌کشانه از نظر روان‌شناختی» به کاربران زیر ۱۶ سال منع می‌کند.
